Shloka 13
अबुद्धिपूर्वकपापविमोचनप्रश्नः — Janamejaya’s Unintended Transgression and the Indrota Rebuke
'पक्षिप्रवर! आप अब संतानवान् और पुत्रवान् हो चुके हैं। अतः आप अपनी देहपर दया न करके धर्म और अर्थपर ही दृष्टि रखते हुए इस बहेलियेका ऐसा सत्कार करें, जिससे इसका मन प्रसन्न हो जाय ।।
pakṣipravara! āpa adhunā santānavān putravāṁś ca bhūtaḥ. ataḥ sva-dehe dayāṁ na kṛtvā dharma-artha-parāyaṇa-dṛṣṭyā asya vyādhasya tādṛśaṁ satkāraṁ kuru yena asya manaḥ prasīdati. mat-kṛte mā ca santāpaṁ kurvīthās tvaṁ vihaṅgama. śarīra-yātrā-kṛtyārtham anyān dārān upaiṣyasi.
ಭೀಷ್ಮನು ಹೇಳಿದನು—ಓ ಪಕ್ಷಿಶ್ರೇಷ್ಠನೇ! ನೀನು ಈಗ ಸಂತಾನವಂತನೂ ಪುತ್ರವಂತನೂ ಆಗಿದ್ದೀಯ. ಆದ್ದರಿಂದ ನಿನ್ನ ದೇಹದ ಮೇಲಿನ ದಯೆಯಲ್ಲಿ ಅಂಟಿಕೊಳ್ಳದೆ ಧರ್ಮಾರ್ಥಗಳ ಕಡೆ ದೃಷ್ಟಿ ಇಟ್ಟು, ಈ ವ್ಯಾಧನ ಮನಸ್ಸು ಪ್ರಸನ್ನವಾಗುವಂತೆ ಅವನಿಗೆ ಯೋಗ್ಯ ಸತ್ಕಾರ ಮಾಡು. ಮತ್ತು ಓ ವಿಹಂಗಮಾ! ನನ್ನ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಶೋಕಿಸಬೇಡ. ದೇಹಯಾತ್ರೆ ನಿರ್ವಹಣಾರ್ಥವಾಗಿ ನಿನಗೆ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಸಂಗಾತಿ ದೊರೆಯುವಳು.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhishma emphasizes prioritizing dharma and artha over personal attachment and bodily sentiment: respond to circumstances with ethical prudence, even honoring an agent of harm (the hunter) if it serves a higher moral and practical end, and accept life’s necessities without excessive grief.
Bhishma recounts counsel addressed to a bird: since the bird now has offspring, it should act with a view to duty and welfare, respectfully appease the hunter, and not mourn for Bhishma; the bird can continue life and sustain itself, even by finding another mate.