Shloka 30
ताराब्यं कुमुदाकारमाकाशं निर्मल बहु । घनैर्मुक्ते नभो दृष्टवा लुब्धक: शीतविह्नल:,प्रभो! ताराओंसे भरा हुआ अत्यन्त निर्मल आकाश विकसित कुमुद-कुसुमोंसे सुशोभित सरोवर-सा प्रतीत होता था। आकाशको मेघोंसे मुक्त हुआ देख सर्दीसे काँपते हुए उस व्याधने सम्पूर्ण दिशाओंकी ओर दृष्टिपात किया और गाढ़े अन्धकारसे भरी हुई रात्रि देखकर मन-ही-मन विचार किया कि मेरा निवासस्थान तो यहाँसे बहुत दूर है
tārābhyaṃ kumudākāram ākāśaṃ nirmalaṃ bahu | ghanair mukte nabho dṛṣṭvā lubdhakaḥ śītavihvalaḥ ||
ಭೀಷ್ಮನು ಹೇಳಿದನು—ಮೋಡಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಅತ್ಯಂತ ನಿರ್ಮಲವಾಗಿ ಅನೇಕ ನಕ್ಷತ್ರಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ಆಕಾಶವು ಅರಳಿದ ಕುಮುದ ಹೂಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿತ ಸರೋವರದಂತೆ ಕಂಡಿತು। ಆಗ ಚಳಿಯಿಂದ ನಡುಗುತ್ತಿದ್ದ ಆ ಬೇಟೆಗಾರನು ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳನ್ನೂ ನೋಡಿದನು; ಗಾಢ ಅಂಧಕಾರದಿಂದ ತುಂಬಿದ ರಾತ್ರಿಯನ್ನು ಕಂಡು, ‘ನನ್ನ ವಾಸಸ್ಥಾನ ಈ ಸ್ಥಳದಿಂದ ಬಹುದೂರ’ ಎಂದು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಚಿಂತಿಸಿದನು।
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse uses vivid natural imagery to frame a moral-narrative moment: human beings, when confronted with hardship (cold, darkness, distance), are driven to inward reflection and prudent assessment of their situation—an ethical prelude to choosing the right course of action (dharma) amid uncertainty.
Bhishma describes a hunter on a cold, cloudless night. The star-filled, clear sky resembles a lake bright with white lilies. Shivering, the hunter looks around in the deep darkness and thinks to himself that his home is far away from where he currently stands.