Shloka 17

Śaraṇāgata-Atithi-Dharma in the Kapota Narrative (कपोत-आख्यानम्—शरणागतधर्मः)

Devanagari script

सरांसि सरितश्लैव कूपा: प्रस्रवणानि च । हतत्विषो न लक्ष्यन्ते निसर्गाद्‌ दैवकारितात्‌,बड़े-बड़े सरोवर, सरिताएँ, कूप और झरने भी उस दैवविहित अथवा स्वाभाविक अनावृष्टिसे श्रीहीन होकर दिखायी ही नहीं देते थे

Transliteration

sarāṃsi saritaś caiva kūpāḥ prasravaṇāni ca | hatatviṣo na lakṣyante nisargād daivakāritāt ||

Translation

ಸರೋವರಗಳು, ನದಿಗಳು, ಬಾವಿಗಳು, ಝರಿಗಳು—ಎಲ್ಲವೂ ಕಾಂತಿ ಕಳೆದುಕೊಂಡವು; ಅದು ನೈಸರ್ಗಿಕವಾಗಿರಲಿ ಅಥವಾ ದೈವಕಾರಿತವಾಗಿರಲಿ, ಆ ಅನಾವೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಅವು ಹಿಂದಿನಂತೆ ಕಾಣಿಸಲಿಲ್ಲ.

Word by Word

सरांसिlakes, ponds

सरितःrivers

चand

एवindeed, even

कूपाःwells

प्रस्रवणानिsprings, waterfalls

चand

हतत्विषःhaving lost their luster (dimmed)

नnot

लक्ष्यन्तेwere seen / appeared

निसर्गात्from nature, naturally

दैवकारितात्from divine causation / by fate's doing

Speaker

भीष्म उवाच

Characters & Entities

Bhishma

lakes (sarāṃsi)

rivers (saritaḥ)

wells (kūpāḥ)

springs (prasravaṇāni)

fate/divine ordinance (daiva)

Verse Rasa (Emotional Essence)

Geographic Context

Sandhi Notes