Shloka 5
Dasyu-maryādā and Buddhi-guided Rāja-nīti (दस्युमर्यादा तथा बुद्धिप्रधान-राजनीति)
भीष्मजीने कहा--राजन्! राजा ब्रह्मदत्तके घरमें पूजनी चिड़ियाके साथ जो उनका संवाद हुआ था, उसे ही तुम्हारे समाधानके लिये उपस्थित करता हूँ, सुनो ।। काम्पिल्ये ब्रह्म॒दत्तस्य त्वन्तःपुरनिवासिनी । पूजनी नाम शकुनिर्दीर्घकालं सहोषिता,काम्पिल्य नगरमें ब्रह्मदत्त नामके एक राजा राज्य करते थे। उनके अन्तःपुरमें पूजनी नामसे प्रसिद्ध एक चिड़िया निवास करती थी। वह दीर्घकालतक उनके साथ रही थी
bhīṣma uvāca—rājan! kāmpilye brahmadattasya tv antaḥpura-nivāsinī | pūjanī nāma śakunir dīrgha-kālaṃ sahoṣitā ||
ಭೀಷ್ಮನು ಹೇಳಿದನು—ರಾಜನ್! ನಿನ್ನ ಸಂಶಯ ನಿವಾರಣೆಗೆ, ಕಾಂಪಿಲ್ಯದಲ್ಲಿ ರಾಜ ಬ್ರಹ್ಮದತ್ತನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ‘ಪೂಜನೀ’ ಎಂಬ ಪೂಜ್ಯ ಪಕ್ಷಿಯೊಂದಿಗೆ ನಡೆದ ಅದೇ ಸಂಭಾಷಣೆಯನ್ನು ನಾನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ; ಕೇಳು. ಕಾಂಪಿಲ್ಯ ನಗರದಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮದತ್ತನೆಂಬ ರಾಜನು ಆಳುತ್ತಿದ್ದನು. ಅವನ ಅಂತಃಪುರದಲ್ಲಿ ‘ಪೂಜನೀ’ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯಾದ ಒಂದು ಪಕ್ಷಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿತ್ತು; ಅದು ದೀರ್ಘಕಾಲ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಉಳಿದಿತ್ತು.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse frames ethical instruction through an illustrative tale: Bhishma introduces an earlier dialogue involving a long-resident, revered bird in a king’s palace, implying that wisdom and dharma can be conveyed through unexpected speakers and remembered exempla.
Bhishma begins a story to address the king’s question: he points to Kampilya, where King Brahmadatta had in his inner palace a bird named Pūjanī who lived there for a long time, setting the scene for the forthcoming dialogue.