Shloka 110
Dasyu-maryādā and Buddhi-guided Rāja-nīti (दस्युमर्यादा तथा बुद्धिप्रधान-राजनीति)
जिसकी प्रजा सर्वदा करके भारसे पीड़ित हो नित्य उद्विग्न रहती है और नाना प्रकारके अनर्थ उसे सताते रहते हैं, वह राजा पराभवको प्राप्त होता है ।।
yasya prajāḥ sarvadā kṛtvā bhārasena pīḍitāḥ nityam udvignā bhavanti nānāprakāraiś cānarthaiḥ satatam abhibhūyante sa rājā parābhavaṃ prāpnoti | prajā yasya vivardhante sarasīva mahotpalam sa sarvaphalabhāg rājā svargaloke mahīyate |
ಕರಭಾರದ ಒತ್ತಡದಿಂದ ನಲುಗಿ ಪ್ರಜೆಗಳು ಸದಾ ಉದ್ವಿಗ್ನರಾಗಿದ್ದು, ನಾನಾವಿಧ ಅನರ್ಥಗಳು ಅವರನ್ನು ಕಾಡುತ್ತಿದ್ದರೆ—ಅಂತಹ ರಾಜನು ಪರಾಭವವನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ಯಾರ ಪ್ರಜೆಗಳು ಸರೋವರದಲ್ಲಿ ಅರಳುವ ಮಹಾಕಮಲಗಳಂತೆ ನಿರಂತರವಾಗಿ ವೃದ್ಧಿಸಿ ವಿಕಸಿಸುತ್ತಾರೋ, ಆ ರಾಜನು ಎಲ್ಲ ವಿಧದ ಪುಣ್ಯಫಲಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಲುಗಾರನಾಗಿ, ಸ್ವರ್ಗಲೋಕದಲ್ಲಿಯೂ ಗೌರವಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ.
ब्रह्मदत्त उवाच
Educational Q&A
A ruler’s dharma is measured by the condition of the people: if subjects are burdened, anxious, and afflicted, the king inevitably falls; if subjects prosper and bloom, the king gains merit and honor, even beyond this life.
Brahmadatta is instructing on rajadharma by contrasting two outcomes: the downfall of a king who oppresses his populace versus the exaltation of a king under whom the populace thrives, illustrated through the image of lotuses flourishing in a lake.