Shloka 32
Draupadī’s Exhortation on Rājadharma and Daṇḍa (द्रौपद्याः राजधर्मोपदेशः)
महाराज! मेरी सास कभी झूठ नहीं बोलीं। वे सर्वज्ञ हैं और सब कुछ देखनेवाली हैं। उन्होंने मुझसे कहा था--“पाञज्चालराजकुमारि! युधिष्छिर शीघ्रतापूर्वक पराक्रम दिखानेवाले हैं। ये कई सहस्र राजाओंका संहार करके तुम्हें सुखके सिंहासनपर प्रतिष्ठित करेंगे।” किंतु जनेश्वर! आज आपका यह मोह देखकर मुझे अपनी सासकी कही हुई बात भी व्यर्थ होती दिखायी देती है ।। येषामुन्मत्तको ज्येष्ठ: सर्वे तेडप्पनुसारिण: । तवोन्मादान्महाराज सोन्मादा: सर्वपाण्डवा:,जिनका जेठा भाई उन्मत्त हो जाता है, वे सभी उसीका अनुकरण करने लगते हैं। महाराज! आपके उन्मादसे सारे पाण्डव भी उन्मत्त हो गये हैं
vaiśampāyana uvāca |
mahārāja! mama śvaśrūḥ kadācana mṛṣā na uvāca | sā sarvajñā sarvadarśinī ca | sā mām uvāca— “pāñcālarājakumārī! yudhiṣṭhiraḥ śīghratayā parākramaṃ darśayiṣyati | sa bahūn sahasrān rājñaḥ saṃhatya tvāṃ sukhasya siṃhāsane pratiṣṭhāpayiṣyati” iti | kintu janeśvara! adya tava mohaṃ dṛṣṭvā mama śvaśrū-vākyaṃ api vyarthaṃ pratibhāti ||
yeṣām unmatta-ko jyeṣṭhaḥ sarve te ’pi tad-anusāriṇaḥ |
tavonmādān mahārāja sa-unmādāḥ sarva-pāṇḍavāḥ ||
ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—ಮಹಾರಾಜ! ನನ್ನ ಅತ್ತೆ ಎಂದಿಗೂ ಅಸತ್ಯವನ್ನು ಹೇಳಿಲ್ಲ; ಅವಳು ಸರ್ವಜ್ಞೆಯೂ ಸರ್ವದರ್ಶಿನಿಯೂ ಆಗಿದ್ದಾಳೆ. ಅವಳು ನನಗೆ ಹೇಳಿದ್ದಳು—‘ಪಾಂಚಾಲರಾಜಕುಮಾರಿಯೇ! ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು ಶೀಘ್ರವೇ ವೇಗವಾದ ಪರಾಕ್ರಮವನ್ನು ತೋರಿಸುವನು; ಅನೇಕ ಸಹಸ್ರ ರಾಜರನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿ ನಿನ್ನನ್ನು ಸುಖಸಿಂಹಾಸನದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸುವನು.’ ಆದರೆ ಜನೇಶ್ವರಾ! ಇಂದು ನಿನ್ನ ಈ ಮೋಹವನ್ನು ಕಂಡು, ಅತ್ತೆಯ ಆ ಮಾತೂ ನನಗೆ ವ್ಯರ್ಥವಾದಂತೆ ತೋರುತ್ತದೆ. ಯಾರಲ್ಲಿ ಜ್ಯೇಷ್ಠನು ಉನ್ಮತ್ತನಾದರೆ, ಉಳಿದವರೆಲ್ಲ ಅವನನ್ನೇ ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮಹಾರಾಜ! ನಿನ್ನ ಉನ್ಮಾದದಿಂದ ಎಲ್ಲಾ ಪಾಂಡವರೂ ಉನ್ಮತ್ತರಾದರು.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how a leader’s inner state shapes the whole group: when the eldest (or chief) falls into delusion or frenzy, others tend to imitate. Ethically, it warns that kingship and seniority carry responsibility—self-control and clarity are not private virtues but public necessities.
A speaker recalls a confident prediction that Yudhiṣṭhira would soon show valor and establish Draupadī on a happy throne after defeating many kings. But seeing the king’s present ‘moha’ (bewilderment), the speaker doubts that prophecy and laments that the Pāṇḍavas have all been swept into the same disturbed state, following their eldest.