Shloka 22
आपद्धर्मे कोशबलन्यायः | Treasury, Force, and Crisis-Ethics for the King
तब मुनिने कहा--राजन्! आपके उस पुत्रने पहले कभी मूढ़ बुद्धिका आश्रय लेकर अपने दुर्भाग्यके कारण एक पूजनीय महर्षिका अपमान कर दिया था ।।
bhīṣma uvāca | arthayan kalaśaṃ rājan kāñcanaṃ valkalāni ca | avajñāpūrvakeṇāpi na sampāditavāṃs tataḥ | nirviṇṇaḥ sa tu viprarṣiḥ niśiśe samapadyata rājan ||
ಭೀಷ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ರಾಜನೇ! ನಿನ್ನ ಪುತ್ರನು ಒಮ್ಮೆ ಮೂಢಬುದ್ಧಿಯನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ, ತನ್ನ ದುರ್ಭಾಗ್ಯದ ಕಾರಣದಿಂದ, ಪೂಜ್ಯ ಮಹರ್ಷಿಯನ್ನು ಅವಮಾನಿಸಿದ್ದನು. ಆ ಋಷಿ ಬಂಗಾರದ ಕಲಶವನ್ನೂ ವಲ್ಕಲವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನೂ ಬೇಡಿದನು; ಆದರೆ ನಿನ್ನ ಪುತ್ರನು ಅವಹೇಳನದಿಂದಲೂ ಅದನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸಿ ಕೊಡಲಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಋಷಿ ಅತ್ಯಂತ ಖಿನ್ನನಾಗಿ, ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ನಿರಾಶೆಯಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಒಂದು ನಿರ್ಣಯಕ್ಕೆ ಇಳಿದನು।
भीष्म उवाच
Educational Q&A
A ruler (and his heirs) must uphold dharma through humility and respectful conduct toward the wise; contempt and refusal to honor a righteous request can trigger grave moral and practical consequences.
Bhishma recounts an earlier incident: the king’s son insulted a revered Brahmin sage and failed to provide a requested golden vessel and bark-garments; the sage, distressed, then resolved at night to take some consequential step.