Shloka 7
आशा-कृशता उपाख्यानम्
The Episode on the Emaciation Caused by Hope
राजन! मैं आशाको वृक्षसहित पर्वतसे भी बहुत बड़ी मानता हूँ अथवा वह आकाशसे भी बढ़कर अप्रमेय है ।।
yudhiṣṭhira uvāca | rājan, ahaṃ āśāṃ vṛkṣasahitāt parvatād api bahutarīṃ manye, athavā sā ākāśād api bṛhatī aprameyā | eṣā caiva kuruśreṣṭha durvicintyā sudurlabhā | durlabhatvāc ca paśyāmi kim anyad durlabhaṃ tataḥ ||
ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು ಹೇಳಿದನು—ರಾಜನ್! ನಾನು ಆಶೆಯನ್ನು ಮರಗಳೊಡನೆ ಇರುವ ಪರ್ವತಕ್ಕಿಂತಲೂ ಬಹಳ ದೊಡ್ಡದೆಂದು, ಆಕಾಶಕ್ಕಿಂತಲೂ ವಿಶಾಲವಾದ ಅಪ್ರಮೇಯವೆಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ. ಕುರುಶ್ರೇಷ್ಠ! ಈ ಆಶೆ ಚಿಂತನೆಗೆ ಸಿಗದದ್ದು, ಅತ್ಯಂತ ದುರ್ಲಭ, ಮತ್ತು ಜಯಿಸಲು ಕಠಿಣ. ಅದರ ದುರ್ಲಭತ್ವ ಮತ್ತು ದುರ್ಜಯತ್ವಗಳ ಕಾರಣದಿಂದಲೇ ಅದು ನನಗೆ ಇಷ್ಟು ಮಹತ್ತಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಆಶೆಯಿಗಿಂತ ದುರ್ಲಭವಾದುದು ಇನ್ನೇನು?
युधिछिर उवाच
Educational Q&A
Hope (āśā) is portrayed as immeasurable and extremely difficult to overcome; ethical steadiness requires recognizing how expectation and longing can dominate the mind, and cultivating self-mastery rather than being driven by endless anticipation.
In the didactic setting of Śānti Parva, Yudhiṣṭhira addresses a king/elder as he reflects on inner obstacles to peace; he uses striking comparisons (mountain, sky) to argue that hope is the most elusive and unconquerable force among human tendencies.