Shloka 5

मयूरवद्राजधर्मः (Mayūra-vat Rāja-dharma) — The Peacock-Model of Protective Kingship

Devanagari script

शरभ: शरभस्थाने सिंह: सिंह इवोर्जित: । व्याप्रो व्याप्र इव स्थाप्यो द्वीपी द्वीपी यथा तथा,शरभको शरभकी जगह, बलवान सिंहको सिंहके स्थानमें, बाघको बाघकी जगह तथा चीतेको चीतेके स्थानपर नियुक्त करना चाहिये (तात्पर्य यह कि चारों वर्णोके लोगोंको उनकी मर्यादाके अनुसार कार्य देना उचित है)

Transliteration

śarabhaḥ śarabhastāne siṃhaḥ siṃha ivorjitaḥ | vyāghro vyāghra iva sthāpyo dvīpī dvīpī yathā tathā ||

Translation

ಶರಭನನ್ನು ಶರಭನ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ, ಬಲಿಷ್ಠ ಸಿಂಹವನ್ನು ಸಿಂಹನ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ, ಹುಲಿಯನ್ನು ಹುಲಿಯ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ, ಚಿರತೆಯನ್ನು ಚಿರತೆಯ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲೇ ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು; ಹಾಗೆಯೇ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬನನ್ನೂ ಅವನ ಸ್ವಭಾವ ಮತ್ತು ಯೋಗ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರದಂತೆ ನೇಮಿಸಬೇಕು।

Word by Word

शरभःthe śarabha (a powerful beast)

शरभस्थानेin the place/position of the śarabha

सिंहःa lion

इवlike, as

ऊर्जितःstrong, vigorous

व्याघ्रःa tiger

इवlike, as

स्थाप्यःshould be placed/appointed

द्वीपीa leopard (lit. 'spotted one')

द्वीपीa leopard

यथाas, just as

तथाso, in that manner

Speaker

भीष्म उवाच

Characters & Entities

Bhishma

śarabha

lion (siṃha)

tiger (vyāghra)

leopard/panther (dvīpī)

Verse Rasa (Emotional Essence)

Geographic Context

Sandhi Notes