Shloka 13
Bhṛtya-niyoga: Role-appropriate appointment of servants and protection of the royal treasury (भृत्यनियोगः कोशरक्षणं च)
चौक्ष॑ं चौक्षजनाकीर्ण सुमुखं सुखदर्शनम् । नायकं॑ नीतिकुशलं गुणचेष्टासमन्वितम्
bhīṣma uvāca | caukṣaṃ caukṣa-janākīrṇaṃ sumukhaṃ sukha-darśanam | nāyakaṃ nīti-kuśalaṃ guṇa-ceṣṭā-samanvitam ||
ಭೀಷ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ರಾಜನು ಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ ನೇಮಿಸಬೇಕಾದವನು ದೂರದರ್ಶಿ, ವಿವೇಕಿ, ವಿವೇಕಿಗಳಿಂದ ಆವರಿತನಾಗಿರಬೇಕು; ಮುಖವು ಪ್ರಸನ್ನವಾಗಿದ್ದು ದರ್ಶನ ಸುಖಕರವಾಗಿರಬೇಕು; ನಾಯಕತ್ವಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯನಾಗಿ, ನೀತಿಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ನಿಪುಣನಾಗಿ, ಶ್ರೇಷ್ಠ ಗುಣಗಳು ಮತ್ತು ನಿಯಮಿತ ಆಚರಣೆಯಿಂದ ಸಮನ್ವಿತನಾಗಿರಬೇಕು.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
A king should choose ministers by character and competence: clear discernment, pleasing and trustworthy demeanor, leadership capacity, mastery of nīti (policy and ethical governance), and a life shaped by virtues and disciplined conduct.
In the Śānti Parva’s instruction on rājadharma, Bhishma advises Yudhishthira on governance, here describing the qualities that make a person worthy to serve as a royal minister and guide the king’s decisions.