Shloka 1
शकुनि (हिरण्मय-पक्षी) उपदेशः — Vighasāśin and the Difficulty of Gārhasthya
अपन बक। ] अत्शका:<ह एकादशोब< ध्याय: अर्जुनका पक्षिरूपधारी इन्द्र और ऋषिबालकोंके संवादका उल्लेखपूर्वक गृहस्थ-धर्मके पालनपर जोर देना अजुन उवाच अनत्रैवोदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् | तापसै: सह संवाद शक्रस्य भरतर्षभ,अर्जुनने कहा--भरतश्रेष्ठ! इसी विषयमें जानकार लोग तापसोंके साथ जो इन्द्रका संवाद हुआ था, उस प्राचीन इतिहासका उदाहरण दिया करते हैं
Arjuna uvāca | anatraivodāharantīmam itihāsaṃ purātanam | tāpasaiḥ saha saṃvādaṃ śakrasya bharatarṣabha ||
ಅರ್ಜುನನು ಹೇಳಿದನು—ಹೇ ಭರತಶ್ರೇಷ್ಠನೇ! ಇದೇ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿ ಪಂಡಿತರು ಒಂದು ಪ್ರಾಚೀನ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಉದಾಹರಿಸುತ್ತಾರೆ—ತಪಸ್ವಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಶಕ್ರ (ಇಂದ್ರ)ನ ಸಂವಾದ. ಧರ್ಮವನ್ನು ಅರಿತು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಗೃಹಸ್ಥಧರ್ಮವನ್ನು ನಿಯಮಬದ್ಧವಾಗಿ ಪಾಲಿಸಲು ಅದು ಉಪದೇಶವಾಗಿ ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.
अजुन उवाच
Educational Q&A
Arjuna introduces an ancient illustrative precedent: Indra’s dialogue with ascetics. The verse frames the coming story as a dharma-teaching example, especially to clarify and reinforce proper conduct—highlighting the value of rightly performed householders’ duties within the broader moral order.
Arjuna addresses Yudhiṣṭhira (“Bharatarṣabha”) and signals that, to explain the present topic, tradition cites an old story. He announces that the account concerns a conversation between Śakra (Indra) and ascetics, which will be narrated as an instructive example.