Previous Verse
Next Verse

Shloka 24

Gaṇānāṃ Vṛttiḥ — On the Sustenance and Cohesion of Assemblies

Gaṇa-nīti

राजन! इसलिये तुम्हें गणराज्यके जो प्रधान-प्रधान अधिकारी हैं, उन सबका सम्मान करना चाहिये; क्योंकि लोकयात्राका महान्‌ भार उनके ऊपर अवलम्बित है ।।

bhīṣma uvāca | rājan! tasmāt tvayā gaṇarājyasya ye pradhāna-pradhānā adhikāriṇaḥ, te sarve satkartavyāḥ; yato lokayātrāyā mahān bhāraḥ teṣūpari avalambitaḥ || mantragūptiḥ pradhāneṣu cāraś ca amitrakarṣaṇa | na gaṇāḥ kṛtsnaśo mantraṃ śrotum arhanti bhārata, śatrusūdana! bhārata! gaṇa-saṅghasya sarve janāḥ gupta-mantraṇāṃ śrotum adhikāriṇo na bhavanti | mantraṇāyā gopanam tathā guptacara-niyoga-kāryaṃ pradhāna-puruṣeṣv eva āyattaṃ bhavati ||

ಓ ರಾಜನೇ! ಆದ್ದರಿಂದ ಗಣರಾಜ್ಯದ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಮುಖ ಅಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ಗೌರವಿಸಬೇಕು; ಏಕೆಂದರೆ ಲೋಕಯಾತ್ರೆಯ ಮಹಾಭಾರ ಅವರ ಮೇಲೆಯೇ ನಿಂತಿದೆ. ಮತ್ತು, ಶತ್ರುಸೂದನ ಭಾರತನೇ! ಮಂತ್ರಗೋಪ್ಯತೆ ಹಾಗೂ ಗುಪ್ತಚರರ ನಿಯೋಜನೆ ಪ್ರಮುಖರ ಅಧೀನ; ಗಣದ ಎಲ್ಲರೂ ರಹಸ್ಯ ಮಂತ್ರಣೆಯನ್ನು ಕೇಳಲು ಯೋಗ್ಯರಲ್ಲ.

मन्त्रगुप्तिःsecrecy of counsel
मन्त्रगुप्तिः:
Karta
TypeNoun
Rootमन्त्रगुप्ति
FormFeminine, Nominative, Singular
प्रधानेषुamong the chiefs
प्रधानेषु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootप्रधान
FormMasculine, Locative, Plural
चारO spy / O scout
चार:
TypeNoun
Rootचार
FormMasculine, Vocative, Singular
अमित्रकर्षणO subduer of foes
अमित्रकर्षण:
TypeNoun
Rootअमित्रकर्षण
FormMasculine, Vocative, Singular
not
:
TypeIndeclinable
Root
गणाःthe members of the assembly
गणाः:
Karta
TypeNoun
Rootगण
FormMasculine, Nominative, Plural
कृत्स्नशःentirely / all together
कृत्स्नशः:
TypeIndeclinable
Rootकृत्स्नशस्
मन्त्रcounsel, secret plan
मन्त्र:
Karma
TypeNoun
Rootमन्त्र
FormMasculine, Accusative, Singular
श्रोतुम्to hear
श्रोतुम्:
TypeVerb
Rootश्रु
FormTumun (infinitive)
अर्हन्तिare entitled / deserve
अर्हन्ति:
TypeVerb
Rootअर्ह्
FormPresent (Lat), Third, Plural, Parasmaipada
भारतO Bharata
भारत:
TypeNoun
Rootभारत
FormMasculine, Vocative, Singular
शत्रुसूदनO slayer of enemies
शत्रुसूदन:
TypeNoun
Rootशत्रुसूदन
FormMasculine, Vocative, Singular

भीष्म उवाच

B
Bhishma
R
Rajan (the king addressed)
B
Bharata (epithet/address)
S
Shatrusudana (epithet/address: subduer of foes)
G
Gana/Sangha (assembly/confederacy)
P
Pradhana (chief officers/leaders)
C
Chara (spies)