Shloka 21
Gaṇānāṃ Vṛttiḥ — On the Sustenance and Cohesion of Assemblies
Gaṇa-nīti
द्रव्यवन्तश्न शूराश्व शस्त्रज्ञा: शास्त्रपारगा: । कृच्छास्वापत्सु सम्मूढान् गणा: संतारयन्ति ते
dravyavantaś ca śūrāś ca śastrajñāḥ śāstrapāragāḥ | kṛcchrāsv āpatsu sammūḍhān gaṇāḥ santārayanti te ||
ಭೀಷ್ಮನು ಹೇಳಿದನು— ಗಣಶಾಸಿತ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ನಾಗರಿಕರು ಧನವಂತರು, ಶೂರರು, ಅಸ್ತ್ರ-ಶಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಿಪುಣರು, ಶಾಸ್ತ್ರಪಾರಂಗತರು ಆಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಕಠಿಣ ವಿಪತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಮೋಹಿತರಾಗಿ ಗೊಂದಲಗೊಂಡವರನ್ನು ಅವರು ನಿರಂತರವಾಗಿ ರಕ್ಷಿಸಿ, ಸುರಕ್ಷತೆಗೂ ಧರ್ಮಮಾರ್ಗಕ್ಕೂ ಮರಳಿ ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhishma highlights an ethical ideal of collective governance: a well-formed community—prosperous, brave, trained in practical skills, and grounded in śāstra—does not abandon the vulnerable. In crises, it actively ‘ferries across’ the confused and afflicted, making public welfare and moral guidance a shared civic duty.
Within Bhishma’s instruction in the Śānti Parva on polity and dharma, he describes the qualities and benefits of a gaṇa-based state/community. He notes that such citizens, being capable and learned, repeatedly help those who become overwhelmed during severe hardships, ensuring social stability and protection.