Shloka 11
Gaṇānāṃ Vṛttiḥ — On the Sustenance and Cohesion of Assemblies
Gaṇa-nīti
लोभमेको हि वृणुते ततो5मर्षमनन्तरम् | तौ क्षयव्ययसंयुक्तावन्योन्यं च विनाशिनौ
lobham eko hi vṛṇute tato ’marṣam anantaram | tau kṣaya-vyaya-saṁyuktāv anyonyaṁ ca vināśinau ||
ಭೀಷ್ಮನು ಹೇಳಿದರು— ಮನುಷ್ಯನು ಮೊದಲು ಲೋಭವನ್ನು ಆಯ್ಕೆಮಾಡುತ್ತಾನೆ; ತಕ್ಷಣವೇ ಅದರ ನಂತರ ಅಮರ್ಷ (ರೋಷ/ಅಸಹನೆ) ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತದೆ. ಬಳಿಕ ಕ್ಷಯ-ವ್ಯಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಬಂಧಿತವಾದ ಆ ಎರಡೂ—ಲೋಭ ಮತ್ತು ಅಮರ್ಷ—ಪರಸ್ಪರ ವಿನಾಶಕರಾಗಿ, ಧನ, ಜನ ಮತ್ತು ಸ್ವಪ್ರತಿಷ್ಠೆಗೆ ಮಹಾ ಹಾನಿಯನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Greed is the first moral failure; it provokes resentment and conflict, and together greed and resentment inevitably lead to mutual destruction and heavy losses—material, social, and personal. The teaching urges restraint and the prevention of the first impulse (lobha) to avoid the chain reaction of harm.
In Bhīṣma’s instruction in the Śānti Parva, he analyzes how wrongdoing begins: one person’s greed triggers another’s indignation; once both are driven by these passions, their actions spiral into waste and ruin, making each side the cause of the other’s destruction.