Shloka 34
उपायधर्म-सेनायोगः
Upāya-dharma and Senāyoga: Expedient Ethics & Army Deployment
न संनिपाते प्रदरं वर्ध॑ वा कुर्युरीदृशा: । आत्मानं च स्वपक्षं च पालयन् हन्ति संयुगे,क्योंकि ऐसे डरपोक मनुष्य घमासान युद्धमें शत्रुओंको न तो तितर-बितर करके भगा सकते हैं और न उनका वध ही कर सकते हैं। शूरवीर पुरुष ही युद्धमें अपनी और अपने पक्षके सैनिकोंकी रक्षा करता हुआ शत्रुओंका संहार कर सकता है
na sannipāte pradaraṁ vardha vā kuryur īdṛśāḥ | ātmānaṁ ca svapakṣaṁ ca pālayan hanti saṁyuge ||
ಇಂತಹ ಭೀತರು ಯುದ್ಧದ ಗದ್ದಲದಲ್ಲಿ ಶತ್ರುಪಂಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಒಡೆದು ಚದುರಿಸಲಾರರು; ಅವರನ್ನು ನಿಜವಾಗಿ ಸಂಹರಿಸಲೂ ಶಕ್ತರಾಗರು. ಶೂರನೊಬ್ಬನೇ ಸಮರದಲ್ಲಿ ತನ್ನನ್ನೂ ತನ್ನ ಪಕ್ಷವನ್ನೂ ಕಾಪಾಡುತ್ತಾ ಶತ್ರುವನ್ನು ನಾಶಮಾಡಬಲ್ಲನು.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhishma teaches that battlefield success and righteous effectiveness require courage and steadiness: a timid person cannot create a decisive breach in the enemy or finish the fight, whereas a true hero protects himself and his own forces while striking down the enemy.
In Shanti Parva, Bhishma instructs Yudhishthira on dharma and conduct. Here he comments on warfare and leadership, contrasting cowardice with the warrior’s responsibility to protect his own side and act decisively in combat.