Previous Verse
Next Verse

Shloka 3

उपायधर्म-सेनायोगः

Upāya-dharma and Senāyoga: Expedient Ethics & Army Deployment

उपायधर्मान्‌ वक्ष्यामि सिद्धार्थानर्थधर्मयो: । निर्मर्यादा दस्यवस्तु भवन्ति परिपन्थिन:,युधिष्ठिर! अब मैं अर्थसिद्धिके साधनभूत धर्मोंका वर्णन करूँगा। यदि डाकू और लुटेरे अर्थ और धर्मकी मर्यादा तोड़ने लगें, तब उनके विनाशके लिये वेदोंमें जो साधन बताया गया है, उसका वर्णन आरम्भ करता हूँ। तुम समस्त कार्योकी सिद्धिके लिये उन उपायोंको मुझसे सुनो

upāyadharmān vakṣyāmi siddhārthān arthadharmayoḥ | nirmaryādā dasyavas tu bhavanti paripanthinaḥ ||

ಭೀಷ್ಮನು ಹೇಳಿದನು—ಯುಧಿಷ್ಠಿರನೇ! ಈಗ ನಾನು ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ಧರ್ಮ—ಇವೆರಡರ ಸಾಧನೆಗೆ ನೆರವಾಗುವ, ಫಲಸಿದ್ಧಿಯಾದ ಉಪಾಯಧರ್ಮಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ. ಮಿತಿಮೀರಿದ ದಸ್ಯುಗಳು ಮತ್ತು ದೋಚುಗಾರರು ಅರ್ಥ-ಧರ್ಮಗಳ ಮર્યಾದೆಯನ್ನು ಮುರಿದು ದಾರಿಕಳ್ಳರಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿದಾಗ, ಅವರನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿ ನಾಶಮಾಡಲು ವೇದಸಮ್ಮತವಾದ ಉಪಾಯಗಳನ್ನು ನಾನು ಹೇಳಲು ಆರಂಭಿಸುತ್ತೇನೆ. ಎಲ್ಲ ಕಾರ್ಯಗಳ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಿದ್ಧಿಗಾಗಿ ಆ ಉಪಾಯಗಳನ್ನು ನನ್ನಿಂದ ಕೇಳು.

उपायधर्मान्means-related duties / expedient dharmas
उपायधर्मान्:
Karma
TypeNoun
Rootउपायधर्म
FormMasculine, Accusative, Plural
वक्ष्यामिI shall speak / I will explain
वक्ष्यामि:
Karta
TypeVerb
Rootवच्
FormSimple Future (Luṭ), First, Singular, Parasmaipada
सिद्धार्थान्effective; accomplishing the purpose
सिद्धार्थान्:
Karma
TypeAdjective
Rootसिद्धार्थ
FormMasculine, Accusative, Plural
अर्थधर्मयोःof artha and dharma
अर्थधर्मयोः:
Adhikarana
TypeNoun
Rootअर्थधर्म
FormMasculine, Genitive, Dual
निर्मर्यादाःwithout bounds; lawless
निर्मर्यादाः:
Karta
TypeAdjective
Rootनिर्मर्याद
FormMasculine, Nominative, Plural
दस्यवःbandits; robbers
दस्यवः:
Karta
TypeNoun
Rootदस्यु
FormMasculine, Nominative, Plural
तुbut; however
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
भवन्तिbecome; are
भवन्ति:
TypeVerb
Rootभू
FormPresent (Laṭ), Third, Plural, Parasmaipada
परिपन्थिनःhighwaymen; obstructers (of the path)
परिपन्थिनः:
Karta
TypeNoun
Rootपरिपन्थिन्
FormMasculine, Nominative, Plural
युधिष्ठिरO Yudhiṣṭhira
युधिष्ठिर:
TypeNoun
Rootयुधिष्ठिर
FormMasculine, Vocative, Singular

भीष्म उवाच

B
Bhīṣma
Y
Yudhiṣṭhira
V
Veda (as authority, implied)