Shloka 13
Nakula’s Engagement with Citra-sena and Karṇa’s Sons; Śalya Re-stabilizes the Kaurava Host
Devanagari script
तेषां तु वाजिनां भूमि: खुरैश्षित्रा विशाम्पते । अशोभत यथा नारी करजै: क्षतविक्षता,प्रजानाथ! उन घोड़ोंकी टापोंसे खुदी हुई भूमि प्रियतमके नखोंसे क्षत-विक्षत हुई नारीके समान विचित्र शोभा धारण करती थी
Transliteration
teṣāṃ tu vājināṃ bhūmiḥ khuraiś citrā viśāṃpate | aśobhat yathā nārī karajaiḥ kṣata-vikṣatā prajānātha ||
Translation
ಪ್ರಜಾನಾಥನೇ! ಆ ಕುದುರೆಗಳ ಖುರಗಳಿಂದ ಚಿತ್ರೀಕೃತವಾಗಿ ಹರಿದ ಭೂಮಿ ವಿಚಿತ್ರವಾಗಿ ಶೋಭಿಸಿತು—ಪ್ರಿಯನ ನಖಗಳಿಂದ ಗಾಯಗೊಂಡ ಸ್ತ್ರೀಯಂತೆ।
Word by Word
तेषाम्of those
तेषाम्:
Sambandha
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine/Neuter, Genitive, Plural
तुbut/indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
वाजिनाम्of the horses
वाजिनाम्:
Sambandha
TypeNoun
Rootवाजिन्
FormMasculine, Genitive, Plural
भूमिःthe ground/earth
भूमिः:
Karta
TypeNoun
Rootभूमि
FormFeminine, Nominative, Singular
खुरैःwith hooves
खुरैः:
Karana
TypeNoun
Rootखुर
FormMasculine, Instrumental, Plural
चित्राvariegated/strangely beautiful
चित्रा:
Karta
TypeAdjective
Rootचित्र
FormFeminine, Nominative, Singular
विशाम्of the people
विशाम्:
Sambandha
TypeNoun
Rootविश्
FormFeminine, Genitive, Plural
पतेO lord
पते:
TypeNoun
Rootपति
FormMasculine, Vocative, Singular
अशोभतshone/appeared beautiful
अशोभत:
TypeVerb
Rootशुभ्
FormImperfect (Laṅ), 3rd, Singular, Parasmaipada
यथाas/like
यथा:
TypeIndeclinable
Rootयथा
नारीa woman
नारी:
Karta
TypeNoun
Rootनारी
FormFeminine, Nominative, Singular
करजैःwith fingernails
करजैः:
Karana
TypeNoun
Rootकरज
FormMasculine, Instrumental, Plural
क्षतविक्षताwounded and torn
क्षतविक्षता:
Karta
TypeAdjective
Rootक्षत-विक्षत
FormFeminine, Nominative, Singular
प्रजानाथO lord of subjects
प्रजानाथ:
TypeNoun
Rootप्रजा-नाथ
FormMasculine, Vocative, Singular
Speaker
संजय उवाच
Characters & Entities
S
SanjayaD
Dhritarashtra (implied addressee: viśāṃpati/prajānātha)H
horsesG
ground/earthH
hoovesN
nailsVerse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes