Previous Verse
Next Verse

Shloka 65

Duryodhana’s Post-Duel Lament and Instructions (भग्नसक्थस्य विलापः)

वासुदेववच: श्रुत्वा गान्धारी वाक्यमत्रवीत्‌,सा मे व्यवस्थिता श्रुत्वा तव वाक्यं जनार्दन । भगवान्‌ श्रीकृष्णकी यह बात सुनकर गान्धारीने कहा--“महाबाहु केशव! तुम जैसा कहते हो, वह बिलकुल ठीक है। अबतक मेरे मनमें बड़ी व्यथाएँ थीं और उन व्यथाओंकी आगसे दग्ध होनेके कारण मेरी बुद्धि विचलित हो गयी थी (अतः मैं पाण्डवोंके अनिष्टकी बात सोचने लगी थी); परंतु जनार्दन! इस समय तुम्हारी बात सुनकर मेरी बुद्धि स्थिर हो गयी है--क्रोधका आवेश उतर गया है

vāsudevavacaḥ śrutvā gāndhārī vākyam abravīt | sā me vyavasthitā śrutvā tava vākyaṃ janārdana ||

ವಾಸುದೇವನ ವಚನಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಗಾಂಧಾರಿ ಹೇಳಿದರು— “ಜನಾರ್ದನ! ನಿನ್ನ ಉಪದೇಶವನ್ನು ಕೇಳಿ ನನ್ನ ಮನಸ್ಸು ಸ್ಥಿರವಾಗಿದೆ. ಮಹಾಬಾಹು ಕೇಶವ! ನೀನು ಹೇಳುವುದೆಲ್ಲ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸತ್ಯ. ಇಷ್ಟಕಾಲ ನಾನು ತೀವ್ರ ಶೋಕದಿಂದ ದಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದೆ; ಆ ದುಃಖಾಗ್ನಿಯಿಂದ ನನ್ನ ಬುದ್ಧಿ ಅಲುಗಾಡಿ, ಪಾಂಡವರ ಅನಿಷ್ಟವನ್ನು ಚಿಂತಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದ್ದೆ. ಆದರೆ ಈಗ ನಿನ್ನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ನನ್ನ ಬುದ್ಧಿ ಮತ್ತೆ ಸ್ಥಿರವಾಗಿದೆ—ಕ್ರೋಧದ ಆವೇಗ ಶಮನವಾಗಿದೆ।”

वासुदेववचःthe words of Vāsudeva
वासुदेववचः:
Karma
TypeNoun
Rootवासुदेव-वचस्
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
श्रुत्वाhaving heard
श्रुत्वा:
TypeVerb
Rootश्रु
Formक्त्वा (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage-neutral), Non-finite
गान्धारीGāndhārī
गान्धारी:
Karta
TypeNoun
Rootगान्धारी
FormFeminine, Nominative, Singular
वाक्यम्speech; words
वाक्यम्:
Karma
TypeNoun
Rootवाक्य
FormNeuter, Accusative, Singular
अत्रवीत्said; spoke
अत्रवीत्:
TypeVerb
Rootब्रू
Formलङ् (Imperfect), Parasmaipada, 3rd, Singular
साshe
सा:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormFeminine, Nominative, Singular
मेto me / of me
मे:
Sampradana
TypePronoun
Rootअस्मद्
FormGenitive/Dative, Singular
व्यवस्थिताsettled; made steady; established
व्यवस्थिता:
TypeVerb
Rootवि-अव-स्था
Formक्त (past passive participle), Feminine, Nominative, Singular
श्रुत्वाhaving heard
श्रुत्वा:
TypeVerb
Rootश्रु
Formक्त्वा (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage-neutral), Non-finite
तवyour
तव:
TypePronoun
Rootयुष्मद्
FormGenitive, Singular
वाक्यम्words; statement
वाक्यम्:
Karma
TypeNoun
Rootवाक्य
FormNeuter, Accusative, Singular
जनार्दनO Janārdana
जनार्दन:
TypeNoun
Rootजनार्दन
FormMasculine, Vocative, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
V
Vāsudeva (Śrī Kṛṣṇa)
G
Gāndhārī
J
Janārdana
K
Keśava
P
Pāṇḍavas