Shloka 12
इस प्रकार चिन्ता करते हुए राजा युधिष्ठिरके हृदयमें उस समय यह विचार हुआ कि पहले क्रोधसे जलती हुई गान्धारी देवीको शान्त कर देना चाहिये ।। सा हि पुत्रवधं श्रुत्वा कृतमस्माभिरीदृशम् । मानसेनाग्निना क्ुद्धा भस्मसान्न: करिष्यति,वे हमलोगोंके द्वारा इस तरह पुत्रका वध किया गया सुनकर कुपित हो अपने संकल्पजनित अग्निसे हमें भस्म कर डालेंगी
vaiśampāyana uvāca |
iti prakāraṁ cintayataḥ rājñaḥ yudhiṣṭhirasya tadā hṛdaye ayaṁ vicāraḥ samabhavat—pūrvaṁ krodhena jvalantīṁ gāndhārīṁ devīṁ śāntayituṁ yuktam iti ||
sā hi putra-vadhaṁ śrutvā asmābhiḥ kṛtam īdṛśam | mānasenāgninā kruddhā bhasmasāt naḥ kariṣyati ||
ನಮ್ಮಿಂದ ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಪುತ್ರವಧ ಸಂಭವಿಸಿದೆ ಎಂದು ಕೇಳಿದರೆ, ಆಕೆ ಕ್ರುದ್ಧಳಾಗಿ, ಮನಸ್ಸಿನ ಸಂಕಲ್ಪಜನಿತ ಅಗ್ನಿಯಿಂದ ನಮ್ಮನ್ನು ಭಸ್ಮಸಾತ್ ಮಾಡಿಬಿಡುವಳು.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Even a ‘just’ victory can carry moral peril when it causes immense suffering. The verse stresses the duty to acknowledge grief, restrain further harm, and seek reconciliation—especially with those wronged by the outcomes of war.
After the war, Yudhiṣṭhira anticipates Gāndhārī’s intense anger upon learning of her sons’ deaths. He decides that the first priority is to pacify her, fearing that her resolve-born ‘mental fire’ could destroy them (i.e., through a curse or spiritual power).