Mahabharata 9.45.88 — Shalya Parva, Adhyaya 45, Shloka 88
Kārttikeya-Abhiṣecana: Mātṛgaṇa-Nāma Saṃkīrtana and Skanda’s Commission
कुछ विषधर सर्पोंके समान जान पड़ते थे। कोई चीर धारण करते थे और किन्हीं- किन्हींके मुख गायके नथुनोंके समान प्रतीत होते थे। किन्हींके पेट बहुत मोटे थे और किन्हींके अत्यन्त कृश। कोई शरीरसे बहुत दुबले-पतले थे तो कोई महास्थूलकाय दिखायी देते थे ।।
hṛasvagrīvā mahākarṇā nānāvyālavibhūṣaṇāḥ | gajendracarmavasanās tathā kṛṣṇājināmbarāḥ ||
ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು— ಅವರು ಅನೇಕ ವಿಚಿತ್ರ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ಕೆಲವರು ವಿಷಧರ ಸರ್ಪಗಳಂತಿದ್ದರು, ಕೆಲವರು ಚೀರ್ಣ ವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದರು; ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರ ಮುಖಗಳು ಹಸುವಿನ ನಾಸಾರಂಧ್ರಗಳಂತೆಯೇ ತೋಚಿದವು. ಕೆಲವರ ಹೊಟ್ಟೆಗಳು ಬಹಳ ಸ್ಥೂಲ, ಕೆಲವರದು ಅತಿಕೃಶ; ಕೆಲವರು ದೇಹದಿಂದ ತುಂಬ ಸಣ್ಣ-ಸಣ್ಣ, ಮತ್ತವರು ಮಹಾಸ್ಥೂಲಕಾಯರಾಗಿ ಕಾಣಿದರು. ಅವರ ಕತ್ತು ಚಿಕ್ಕದು, ಕಿವಿಗಳು ಬಹಳ ದೊಡ್ಡವು; ನಾನಾ ವಿಧದ ಸರ್ಪಗಳನ್ನು ಆಭರಣಗಳಂತೆ ಧರಿಸಿದ್ದರು. ಕೆಲವರು ಗಜಚರ್ಮವನ್ನು ಹೊದಿಕೊಂಡಿದ್ದರು, ಮತ್ತವರು ಕೃಷ್ಣಾಜಿನವನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದರು.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The passage highlights how striking external marks—garments, ornaments, bodily features—can indicate severe austerity, wildness, or abnormality, but it implicitly cautions that true dharma is not guaranteed by appearance alone; inner conduct and intent remain decisive.
Vaiśampāyana describes a group of frightening, oddly formed beings/ascetic-like figures, detailing their bodies and attire—snakes as ornaments, elephant-hide or black antelope-skins—creating an ominous atmosphere within the war-time setting of Śalya Parva.
Ask anything about this verse
Curious about the meaning, context, or a word? Ask, and continue the conversation in the Vedapath app.
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Mahabharata in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.