Shloka 100

Kārttikeya-Abhiṣecana: Mātṛgaṇa-Nāma Saṃkīrtana and Skanda’s Commission

Devanagari script

महादंष्टा: हस्वदंष्टा श्षतुर्दष्टास्तथा परे । वारणेन्द्रनिभाश्चान्ये भीमा राजन्‌ सहस्रश:,किन्हींकी दाढ़ें बड़ी, किन्हींकी छोटी और किन्हींकी चार थीं। राजन्‌! दूसरे भी सहस्रों पार्षद गजराजके समान विशालकाय एवं भयंकर थे

Transliteration

mahādaṃṣṭrāḥ hrasvadaṃṣṭrāś caturdaṃṣṭrās tathā pare | vāraṇendranibhāś cānye bhīmā rājan sahasraśaḥ ||

Translation

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—ಕೆಲವರಿಗೆ ಮಹಾದಂಷ್ಟ್ರೆಗಳು, ಕೆಲವರಿಗೆ ಚಿಕ್ಕ ದಂಷ್ಟ್ರೆಗಳು, ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರಿಗೆ ನಾಲ್ಕು ದಂಷ್ಟ್ರೆಗಳು ಇದ್ದವು. ರಾಜನೇ! ಇನ್ನೂ ಸಾವಿರಾರು ಇತರ ಪರಿಚಾರಕರು ಗಜರಾಜನಂತೆ ಮಹಾಕಾಯರೂ ಭೀಕರರೂ ಆಗಿದ್ದರು.

Word by Word

• महादंष्टाः: having great tusks
• महादंष्टाः: Karta
• Type: Adjective
• Root: महादंष्टा
• Form: Masculine, Nominative, Plural

• ह्रस्वदंष्टाः: having short tusks
• ह्रस्वदंष्टाः: Karta
• Type: Adjective
• Root: ह्रस्वदंष्टा
• Form: Masculine, Nominative, Plural

• चतुर्दंष्टाः: having four tusks
• चतुर्दंष्टाः: Karta
• Type: Adjective
• Root: चतुर्दंष्टा
• Form: Masculine, Nominative, Plural

• तथा: thus/likewise
• Type: Indeclinable
• Root: तथा

• परे: others
• परे: Karta
• Type: Noun
• Root: पर
• Form: Masculine, Nominative, Plural

• वारणेन्द्रनिभाः: resembling the lord of elephants
• वारणेन्द्रनिभाः: Karta
• Type: Adjective
• Root: वारणेन्द्रनिभ
• Form: Masculine, Nominative, Plural

• च: and
• Type: Indeclinable
• Root: च

• अन्ये: others
• अन्ये: Karta
• Type: Noun
• Root: अन्य
• Form: Masculine, Nominative, Plural

• भीमाः: terrible, formidable
• भीमाः: Karta
• Type: Adjective
• Root: भीम
• Form: Masculine, Nominative, Plural

• राजन्: O king
• Type: Noun
• Root: राजन्
• Form: Masculine, Vocative, Singular

• सहस्रशः: by thousands, in thousands
• Type: Indeclinable
• Root: सहस्रशस्

Speaker

वैशम्पायन उवाच

Characters & Entities

• Vaiśaṃpāyana
• rājan (King Janamejaya, implied addressee)
• pārṣadāḥ (attendants/retainers, implied)
• vāraṇendra (lord of elephants, as a simile)