Shloka 63

धृतराष्ट्र-संजय-संवादः — दुर्योधनस्य ह्रदप्रवेशः

Dhṛtarāṣṭra–Saṃjaya Dialogue: Duryodhana’s Entry into the Lake

Devanagari script

स तच्छिरो वेगवता शरेण सुवर्णपुडुखेन शिलाशितेन । प्रावेरयत्‌ कुपित: पाण्डुपुत्रो यत्तत्‌ कुरूणामनयस्य मूलम्‌,क्रोधमें भरे हुए पाण्डुपुत्र सहदेवने शिलापर तेज किये हुए और सुवर्णमय पंखवाले वेगवान्‌ बाणसे शकुनिके उस मस्तकको काट गिराया, जो कौरवोंके अन्यायका मूल कारण था

Transliteration

sa tacchiro vegavatā śareṇa suvarṇapuṅkhena śilāśitena | prāverayat kupitaḥ pāṇḍuputro yat tat kurūṇām anayasya mūlam ||

Translation

ಕೋಪದಿಂದ ಉರಿದ ಪಾಂಡುಪುತ್ರ ಸಹದೇವನು ಶಿಲೆಯಲ್ಲಿ ತೀಕ್ಷ್ಣಗೊಳಿಸಿದ, ಸ್ವರ್ಣಪಕ್ಷಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತವಾದ ವೇಗವಂತ ಬಾಣವನ್ನು ಸಂಧಿಸಿ, ಕೌರವರ ಅನ್ಯಾಯ–ಕಪಟದಿಂದ ವಿನಾಶಕ್ಕೆ ಮೂಲವಾದ ಶಕುನಿಯ ತಲೆಯನ್ನು ಕಡಿದು ಕೆಡವಿದನು।

Word by Word

• सः: he
• सः: Karta
• Type: Pronoun
• Root: तद्
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• तत्: that
• तत्: Karma
• Type: Pronoun
• Root: तद्
• Form: Neuter, Accusative, Singular

• शिरः: head
• शिरः: Karma
• Type: Noun
• Root: शिरस्
• Form: Neuter, Accusative, Singular

• वेगवता: swift/impetuous
• वेगवता: Karana
• Type: Adjective
• Root: वेगवत्
• Form: Masculine/Neuter, Instrumental, Singular

• शरेण: with an arrow
• शरेण: Karana
• Type: Noun
• Root: शर
• Form: Masculine, Instrumental, Singular

• सुवर्णपुङ्खेन: having golden feathers (fletching)
• सुवर्णपुङ्खेन: Karana
• Type: Adjective
• Root: सुवर्णपुङ्ख
• Form: Masculine/Neuter, Instrumental, Singular

• शिलाशितेन: sharpened on a whetstone
• शिलाशितेन: Karana
• Type: Adjective
• Root: शिलाशित
• Form: Masculine/Neuter, Instrumental, Singular

• प्रावेरयत्: he hurled/shot forth
• Type: Verb
• Root: प्र + अव + ईर् (ईरयति)
• Form: Imperfect, 3rd, Singular, Parasmaipada

• कुपितः: enraged
• कुपितः: Karta
• Type: Adjective
• Root: कुपित
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• पाण्डुपुत्रः: son of Pandu (Pandava)
• पाण्डुपुत्रः: Karta
• Type: Noun
• Root: पाण्डुपुत्र
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• यत्: which/that
• Type: Pronoun
• Root: यद्
• Form: Neuter, Nominative/Accusative, Singular

• तत्: that (indeed)
• Type: Pronoun
• Root: तद्
• Form: Neuter, Nominative/Accusative, Singular

• कुरूणाम्: of the Kurus
• कुरूणाम्: Shashthi-Sambandha
• Type: Noun
• Root: कुरु
• Form: Masculine, Genitive, Plural

• अनयस्य: of injustice/misconduct
• अनयस्य: Shashthi-Sambandha
• Type: Noun
• Root: अनय
• Form: Masculine, Genitive, Singular

• मूलम्: root/cause
• Type: Noun
• Root: मूल
• Form: Neuter, Nominative/Accusative, Singular

Speaker

संजय उवाच

Characters & Entities

• Sañjaya
• Sahadeva
• Pāṇḍu
• Śakuni
• Kurus
• arrow (śara)
• golden fletching (suvarṇa-puṅkha)