Shloka 17

धृतराष्ट्र-संजय-संवादः — दुर्योधनस्य ह्रदप्रवेशः

Dhṛtarāṣṭra–Saṃjaya Dialogue: Duryodhana’s Entry into the Lake

Devanagari script

इस प्रकार उस महासमरमें जब कौरवोंके पास बहुत थोड़ी सेना शेष रह गयी, तब हर्ष और उत्साहमें भरकर पाण्डव वीर उन सबको यमलोक पहुँचाने लगे ।। एतस्मिन्नन्तरे शूर: सौवलेय: प्रतापवान्‌ | प्रासेन सहदेवस्य शिरसि प्राहरद्‌ भूशम्‌,इसी समय प्रतापी वीर सुबलपुत्र शकुनिने अपने प्राससे सहदेवके मस्तकपर गहरी चोट पहुँचायी

Transliteration

sañjaya uvāca |

isaṃ prakāraṃ tasmin mahāsamare yadā kauravāṇāṃ samīpe bahu alpā senā śeṣābhavat, tadā harṣotsāhena pūrṇāḥ pāṇḍavavīrāḥ tān sarvān yamalokaṃ prāpayituṃ pravṛttāḥ ||

etasminn antare śūraḥ sauvāleyaḥ pratāpavān |

prāsena sahadevasya śirasi prāharad bhūśam ||

Translation

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಆ ಮಹಾಸಮರದಲ್ಲಿ ಕೌರವರ ಬಳಿ ಅತಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಸೇನೆ ಮಾತ್ರ ಉಳಿದಾಗ, ಹರ್ಷೋತ್ಸಾಹದಿಂದ ತುಂಬಿದ ಪಾಂಡವ ವೀರರು ಅವರನ್ನು ಯಮಲೋಕಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಲು ಮುಂದಾದರು। ಅಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಪ್ರತಾಪವಂತ ಶೂರ, ಸುಬಲನ ಪುತ್ರನಾದ ಸೌವಾಲೇಯ ಶಕುನಿ ತನ್ನ ಪ್ರಾಸದಿಂದ ಸಹದೇವನ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಭಾರೀ ಪ್ರಹಾರ ಮಾಡಿದನು।

Word by Word

• {'sañjaya uvāca': 'Sañjaya said', 'mahāsamara': 'great battle, vast combat', 'kaurava': 'the Kauravas

• sons/party of Dhṛtarāṣṭra', 'senā': 'army, host', 'śeṣa': 'remaining, left over', 'harṣa': 'joy, exhilaration', 'utsāha': 'energy, zeal, martial ardour', 'pāṇḍava-vīra': 'Pāṇḍava hero/warrior', 'yamaloka': 'the world/realm of Yama (lord of death)', 'etasminn antare': 'in the meantime

• just then', 'śūra': 'heroic, brave warrior', 'sauvāleya': 'descendant of Suvala/Saubala line

• epithet of Śakuni', 'pratāpavān': 'mighty, powerful, possessing prowess', 'prāsa': 'spear, lance', 'śiras': 'head', 'prāharat': 'struck, smote', 'bhūśam': 'violently, heavily, with great force'}

Speaker

संजय उवाच

Characters & Entities

• Sañjaya
• Kauravas
• Pāṇḍavas
• Yama
• Yamaloka
• Śakuni (Sauvāleya, son of Subala)
• Subala
• Sahadeva
• Prāsa (spear)