Shloka 33
शल्यपर्व — चतुर्विंशोऽध्यायः | Śalya Parva, Chapter 24: Disruption of Kaurava Formations and the Elephant Encirclement
'राजाके कुलमें उत्पन्न होकर विशेषत: कुरुकुलकी संतान होकर दुर्योधनके सिवा दूसरा कौन ऐसा है, जो व्यर्थ ही (अपने बन्धुओंके साथ) महान् वैर बाँधे ।। गुणतो< भ्यधिकान ज्ञात्वा बलत: शौर्यतो5पि वा । अमूढ: को नु युद्धयेत जानन् प्राज्ञो हिताहितम्,“दूसरोंको गुणसे, बलसे अथवा शौर्यसे भी अपनी अपेक्षा महान् जानकर भी अपने हित और अहितको समझनेवाला मूढ़ताशून्य कौन ऐसा बुद्धिमान् पुरुष होगा? जो उनके साथ युद्ध करेगा
rājāke kule utpannaḥ, viśeṣataḥ kurukulasya santānaḥ san, duryodhanāt paraḥ kaḥ saḥ yo vṛthāiva (svabandhubhiḥ saha) mahad vairaṃ bāndhet? guṇato 'bhyadhikān jñātvā balataḥ śauryataḥ api vā | amūḍhaḥ ko nu yuddhyeta jānan prājño hitāhitam ||
ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ರಾಜವಂಶದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕುರುಕುಲದ ಸಂತಾನನಾಗಿ, ದುರ್ಯೋಧನನ ಹೊರತು ಮತ್ತಾರು ತಮ್ಮ ಬಂಧುಗಳೊಡನೆ ವ್ಯರ್ಥವಾಗಿ ಮಹಾವೈರವನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುವರು? ಇತರರು ಗುಣದಲ್ಲಿ, ಬಲದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಶೌರ್ಯದಲ್ಲಿಯೂ ತನ್ನಿಗಿಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠರು ಎಂದು ತಿಳಿದಿದ್ದರೂ, ಹಿತಾಹಿತವನ್ನು ಅರಿಯುವ ಅಮೂಢ ಪ್ರಾಜ್ಞನು ಯಾರು ಅವರೊಡನೆ ಯುದ್ಧ ಮಾಡಲು ಇಚ್ಛಿಸುವನು?
संजय उवाच
Educational Q&A
A discerning person who understands benefit and harm does not initiate futile hostility—especially against one’s own kin—when the opponents are known to be superior in virtue, strength, or valor. The verse frames Duryodhana’s war as a uniquely irrational, ethically compromised choice driven by delusion rather than wisdom.
Sañjaya, narrating events to Dhṛtarāṣṭra, comments on the Kuru conflict and singles out Duryodhana as exceptional in binding himself to a pointless, great enmity with his own relatives, despite knowing their superiority and despite understanding the disastrous consequences of such a war.