Shloka 31

शल्यवधे कौरवसेनाभङ्गः, भीमस्य गदायुद्धं, दुर्योधनस्य समाह्वानम्

Rout after Śalya’s fall; Bhīma’s mace engagement; Duryodhana’s rally

Devanagari script

पपात महती चोल्का मध्येनादित्यमण्डलम्‌ । सब ओर कबन्ध खड़े दिखायी दे रहे थे और सूर्यमण्डलके बीचसे वहाँ बड़ी भारी उल्का गिरी ।। रथैर्भग्नैर्युगाक्षैश्न निहतैश्व महारथै:

Transliteration

sañjaya uvāca |

papāta mahatī colkā madhyenādityamaṇḍalam |

sarvato kabaṇdhāḥ khaḍgā dṛśyante sma sūryamaṇḍalasya madhyena tatra bṛhatī ulkā nipapāta ||

rathair bhagnair yugākṣaiś ca nihatāiś ca mahārathaiḥ ||

Translation

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಸೂರ್ಯಮಂಡಲದ ಮಧ್ಯಭಾಗವನ್ನು ಚೀರಿ ಒಂದು ಮಹಾ ಉಲ್ಕಾಪಾತವಾಯಿತು. ಎಲ್ಲೆಡೆ ಕಬಂಧಗಳು ನಿಂತಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದವು; ಮುರಿದ ರಥಗಳು, ಭಗ್ನ ಯುಗಗಳು ಮತ್ತು ಅಕ್ಷಗಳು, ಹಾಗೂ ಹತರಾದ ಮಹಾರಥಿಗಳು ರಣಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ಚದುರಿಕೊಂಡಿದ್ದರು.

Word by Word

पपातfell

महतीgreat, huge

चand

उल्काmeteor, fireball

मध्येनthrough the middle

आदित्य-मण्डलम्the sun-disc (solar orb)

रथैःwith chariots

भग्नैःbroken

युग-अक्षैःwith yokes and axles

निहतैःslain

चand

महा-रथैःwith great chariot-warriors

Speaker

संजय उवाच

Characters & Entities

Sañjaya

ādityamaṇḍala (sun’s orb)

ulkā/colkā (meteor/omen)

kabaṇdha (headless trunks)

ratha (chariots)

yuga (yokes)

akṣa (axles)

mahārathāḥ (great warriors)

Verse Rasa (Emotional Essence)

Geographic Context

Sandhi Notes