Previous Verse
Next Verse

Shloka 54

Śalya-hatānantarāṇi: Madrarāja-padānugānāṃ praskandana and the Pandava counter-encirclement (शल्यहतानन्तराणि—मद्रराजपदानुगानां प्रस्कन्दनम्)

स तथा भिन्नसर्वाज्रो रुधिरेण समुक्षित: । प्रत्युदूगत इव प्रेम्णा भूम्या स नरपुज्भव:

sa tathā bhinnasarvāṅgo rudhireṇa samukṣitaḥ | pratyudūgata iva premṇā bhūmyā sa narapuṅgavaḥ ||

ಹೀಗೆ ಆ ನರಪುಂಗವನು, ಸರ್ವಾಂಗಗಳು ಛಿನ್ನಭಿನ್ನವಾಗಿ ರಕ್ತದಲ್ಲಿ ನೆನೆದು, ಭೂಮಿಗೆ ಬಿದ್ದಾಗ—ಪ್ರೇಮದಿಂದ ಭೂಮಿಯೇ ಎದ್ದು ಬಂದು ಅವನನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದಂತೆ ತೋಚಿತು.

सःhe
सः:
Karta
TypeNoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
तथाthus, in that manner
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
भिन्न-सर्व-अङ्गःwith all limbs wounded/broken
भिन्न-सर्व-अङ्गः:
Karta
TypeAdjective
Rootभिन्न (√भिद्) + सर्व + अङ्ग
FormMasculine, Nominative, Singular
रुधिरेणwith blood
रुधिरेण:
Karana
TypeNoun
Rootरुधिर
FormNeuter, Instrumental, Singular
समुक्षितःsprinkled/bedewed
समुक्षितः:
Karta
TypeAdjective
Rootसम् + √उक्ष् (क्त)
FormMasculine, Nominative, Singular
प्रत्युद्गतःas if risen up/come forth in response
प्रत्युद्गतः:
Karta
TypeAdjective
Rootप्रति + उद् + √गम् (क्त)
FormMasculine, Nominative, Singular
इवas if, like
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
प्रेम्णाwith affection/love
प्रेम्णा:
Karana
TypeNoun
Rootप्रेमन्
FormNeuter, Instrumental, Singular
भूम्याःfrom the ground/earth
भूम्याः:
Apadana
TypeNoun
Rootभूमि
FormFeminine, Ablative, Singular
सःhe
सः:
Karta
TypeNoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
नर-पुङ्गवःbull among men, best of men
नर-पुङ्गवः:
Karta
TypeNoun
Rootनर + पुङ्गव
FormMasculine, Nominative, Singular

संजय उवाच

S
sañjaya
B
bhūmi (the earth)
N
narapuṅgava (an eminent warrior; unnamed here)