Shloka 45
शल्यस्य पाण्डवसेनापीडनम् — Śalya’s Assault on the Pāṇḍava Host
with Omens and Bhīma’s Counter
शुशुभे भरतश्रेष्ठो गिरिस्थ इव केसरी । तब सुतसोमके उस रथपर आरूढ़ हो भरतश्रेष्ठ नकुल पर्वतपर बैठे हुए सिंहके समान सुशोभित होने लगे ।।
śuśubhe bharataśreṣṭho giristha iva kesarī | tataḥ sutasomake tasmin rathopārūḍho bharataśreṣṭho nakulaḥ parvatopaviṣṭha iva siṃhaḥ suśobhitavān || anyat kārmukam ādāya suṣeṇaṃ samayodhayat | tau ubhau mahārathī vīrau bāṇavarṣair anyonyam āhṛtya paraspara-vadhāya yatnam akurvatām ||
ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಸುತಸೋಮನ ರಥದ ಮೇಲೆ ಏರಿದ ಭರತಶ್ರೇಷ್ಠ ನಕುಲನು ಪರ್ವತದ ಮೇಲೆ ನಿಂತ ಸಿಂಹದಂತೆ ಕಂಗೊಳಿಸಿದನು. ನಂತರ ಮತ್ತೊಂದು ಧನುಸ್ಸನ್ನು ಹಿಡಿದು ಸುಷೇಣನೊಂದಿಗೆ ಯುದ್ಧವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದನು. ಆ ಇಬ್ಬರು ವೀರ ಮಹಾರಥಿಗಳು ಬಾಣವೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಪರಸ್ಪರ ಎದುರುಗೊಂಡು, ಒಬ್ಬರನ್ನೊಬ್ಬರು ವಧಿಸಲು ಯತ್ನಿಸಿದರು.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse foregrounds kṣatriya-ethics in wartime: steadfast courage, readiness, and skill are praised, yet the scene also underscores the grim inevitability of mutual destruction in a dharma-fractured conflict—valor operating within a tragic moral landscape.
Nakula mounts Sutasoma’s chariot and appears majestic like a mountain-lion. He takes up another bow and begins fighting Suṣeṇa; both are described as mahārathas exchanging dense showers of arrows, each attempting to kill the other.