Shloka 109
Sauptika Parva, Adhyaya 8 — Dhṛṣṭadyumna-vadha and the Camp’s Nocturnal Rout
उनके यन्त्र और कवच गिर गये थे। वे बाल खोले, हाथ जोड़े, भयभीत हो थरथर काँपते हुए पृथ्वीपर खड़े थे, किंतु उन दोनोंने उनमेंसे किसीको भी जीवित नहीं छोड़ा। शिविरसे निकला हुआ कोई भी क्षत्रिय उन दोनोंके हाथसे जीवित नहीं छूट सका ।। कृपश्चैव महाराज हार्दिक्यश्चैव दुर्मति: । भूयश्वैव चिकीर्षन्तौ द्रोणपुत्रस्य तौ प्रियम्
kṛpaś caiva mahārāja hārdikyaś caiva durmatiḥ | bhūyaś caiva cikīrṣantau droṇaputrasya tau priyam ||
ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಅವರ ಯಂತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಕವಚಗಳು ಕೆಳಗೆ ಬಿದ್ದಿದ್ದವು; ಕೂದಲು ಬಿಚ್ಚಿ, ಕೈ ಜೋಡಿಸಿ, ಭಯದಿಂದ ನಡುಗುತ್ತಾ ಅವರು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ನಿಂತಿದ್ದರು. ಆದರೂ ಆ ಇಬ್ಬರೂ ಯಾರನ್ನೂ ಜೀವಂತ ಬಿಡಲಿಲ್ಲ; ಶಿಬಿರದಿಂದ ಹೊರಬಂದ ಒಬ್ಬ ಕ್ಷತ್ರಿಯನೂ ಅವರ ಕೈಯಿಂದ ಜೀವಂತ ತಪ್ಪಿಸಲಿಲ್ಲ. ಮಹಾರಾಜನೇ, ಕೃಪನು ಮತ್ತು ದುರ್ಮತಿ ಹಾರ್ದಿಕ್ಯ ಕೃತವರ್ಮನು—ಇಬ್ಬರೂ ಮತ್ತೆ ದ್ರೋಣಪುತ್ರ ಅಶ್ವತ್ಥಾಮನಿಗೆ ಪ್ರಿಯವಾಗುವ ಕಾರ್ಯವನ್ನೇ ಮಾಡಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how attachment and revenge can drive warriors to abandon the restraints of kṣatriya-dharma. Seeking to ‘please’ a leader (Aśvatthāman) becomes a motive that overrides compassion and the ethics of fair combat, turning war into indiscriminate killing.
After the great war, during the night attack on the Pāṇḍava camp, Kṛpa and Kṛtavarman act in concert with Aśvatthāman. They kill those who emerge from the camp—even the unarmed and supplicating—so that none escape alive, and they do so with the intention of fulfilling what Aśvatthāman desires.