Shloka 1023
Sauptika Parva, Adhyaya 8 — Dhṛṣṭadyumna-vadha and the Camp’s Nocturnal Rout
क्रोशन्तस्तात पुत्रेति दैवोपहतचेतस: । प्रभो! वे भागे हुए सैनिक एक-दूसरेको पहचान नहीं पाते थे। दैववश उनकी बुद्धि मारी गयी थी। वे “हा तात! हा पुत्र!” कहकर अपने स्वजनोंको पुकार रहे थे
krośantastāta putreti daivopahatacetasaḥ |
ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ದೈವಾಘಾತದಿಂದ ಚಿತ್ತ ಕುಗ್ಗಿದವರು “ಅಯ್ಯೋ ತಂದೆ! ಅಯ್ಯೋ ಮಗನೇ!” ಎಂದು ಕೂಗಿದರು. ಓಟ ಮತ್ತು ಸಂಹಾರದ ಆ ಗದ್ದಲದಲ್ಲಿ ಅವರು ಪರಸ್ಪರವನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಿಲ್ಲ; ವಿವೇಕವಿಲ್ಲದೆ ಕರುಣಸ್ವರದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಸ್ವಜನರನ್ನು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse underscores how war annihilates discernment and humane order: when minds are 'struck by fate' (daivopahata), even basic recognition and restraint collapse, and the deepest social bonds—father and son—surface only as helpless cries. It implicitly warns that violence breeds moral and cognitive ruin, not merely physical defeat.
Sañjaya describes the terrified, fleeing warriors after the nocturnal slaughter: disoriented and unable to identify one another, they wail “O father! O son!” calling for their relatives. The scene conveys panic, darkness, and the breakdown of cohesion among the troops.