Shloka 30
Daiva–Puruṣakāra Saṃvāda
Kṛpa’s Counsel on Destiny and Human Effort
बुद्धिश्चिन्तयते किंचित् स्वं श्रेयो नावबुद्धयते । इस संकटसे सर्वथा संतप्त होनेके कारण मेरी बुद्धि आज बहुत सोचने-विचारनेपर भी अपने लिये किसी हितकर कार्यका निर्णय नहीं कर पाती है ।। मुहता तु मनुष्येण प्रष्टव्या: सुह्ददो जना:
buddhiś cintayate kiñcit svaṁ śreyo nāvabuddhyate | asmin saṅkaṭe sarvathā santaptaḥ san mama buddhiḥ adya bahu cintayitvāpi svārthe kiñcid hitakarma niścetuṁ na śaknoti || muhūrtāt tu manuṣyeṇa praṣṭavyāḥ suhṛdo janāḥ |
ಕೃಪನು ಹೇಳಿದನು— “ನನ್ನ ಬುದ್ಧಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಚಿಂತಿಸುತ್ತದೆ; ಆದರೆ ನನಗೆ ಯಾವುದು ಶ್ರೇಯಸ್ಕರವೆಂಬುದನ್ನು ಗ್ರಹಿಸಲಾರದು. ಈ ಸಂಕಟದಿಂದ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಸುಟ್ಟು, ಇಂದು ಬಹಳ ಯೋಚಿಸಿದರೂ ನನ್ನ ಹಿತಕ್ಕೆ ಯಾವ ನಿರ್ಣಯವನ್ನೂ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಇಂತಹ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯನು ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಸುಹೃದರು, ಹಿತೈಷಿಗಳ ಸಲಹೆ ಕೇಳಬೇಕು.”
कृप उवाच
Educational Q&A
When judgment is clouded by distress, one may fail to recognize śreyas (the truly beneficial course). In such moments, dharmic action is supported by seeking counsel from trustworthy well-wishers rather than acting impulsively.
In the aftermath of the war’s devastation, Kṛpa admits his inability to decide what is best amid the crisis and indicates the need to consult loyal friends—setting a reflective, advisory tone within the Sauptika Parva’s tense events.