Shloka 113
वारुणी सभा — Varuṇa’s Divine Assembly
Nārada’s Description
पताकिनो मण्डलिन: फणावन्तश्न सर्वश: । (अनन्तश्न महानागो यं स दृष्टवा जलेश्वर: । अभ्यर्चयति सत्कारैरासनेन च त॑ विभुम् ।।
patākino maṇḍalinaḥ phaṇāvantaś ca sarvaśaḥ | (anantaś ca mahānāgo yaṃ sa dṛṣṭvā jaleśvaraḥ | abhyarcayati satkārair āsanena ca taṃ vibhum || vāsuki-pramukhāś caiva sarve prāñjalayaḥ sthitāḥ | anujñātāś ca śeṣeṇa yathāham upaviśya ca ||) ete cānye ca bahavaḥ sarpās tasyāṃ yudhiṣṭhira | upāsate mahātmānaṃ varuṇaṃ vigataklamāḥ ||
ನಾರದನು ಹೇಳಿದನು—ಅಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಧ್ವಜಧಾರಿಗಳು, ವಲಯವಾಗಿ ಸುತ್ತಿಕೊಂಡವರು, ಫಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕೃತರಾದ ಅನೇಕ ವಿಧದ ಸರ್ಪಗಳು ಇದ್ದಾರೆ. ಮಹಾನಾಗ ಅನಂತನನ್ನು ಕಂಡ ತಕ್ಷಣ ಜಲಾಧಿಪತಿ ವರುಣನು ಎದ್ದು ಆ ವಿಭುವನ್ನು ಸತ್ಕಾರಗಳಿಂದ ಪೂಜಿಸಿ ಆಸನವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸುತ್ತಾನೆ. ವಾಸುಕಿಯ ಮೊದಲಾದ ಪ್ರಧಾನ ನಾಗರು ಕೈಜೋಡಿಸಿ ನಿಂತಿರುತ್ತಾರೆ; ಶೇಷನ ಅನುಮತಿ ಪಡೆದ ನಾನು ಕೂಡ ಯಥಾವಿಧಿಯಾಗಿ ಕುಳಿತೆ. ಹೇ ಯುಧಿಷ್ಠಿರ, ಇವರು ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ಸರ್ಪಗಳು ಅಲ್ಲಿ ಕ್ಲಾಂತಿರಹಿತ ಮಹಾತ್ಮ ವರುಣನನ್ನು ಸೇವಿಸಿ ಉಪಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ.
नारद उवाच
Educational Q&A
The passage emphasizes reverent conduct and proper protocol in sacred or royal assemblies: even powerful beings honor one another according to rank and righteousness, showing that authority is strengthened—not diminished—by humility, hospitality, and orderly respect.
Nārada describes a divine setting associated with Varuṇa where many nāgas are present. Ananta/Śeṣa is honored by Varuṇa with formal courtesies, Vāsuki and other chief serpents stand with folded hands, and Nārada notes he sat only after receiving Śeṣa’s permission; the serpents continue to attend upon Varuṇa without fatigue.