पुनर्द्यूत-समाह्वानम्
Renewed Summons to the Dice-Game and Exile Wager
वैशम्पायन उवाच प्रकीर्णकेशी पतितार्धवस्त्रा दुःशासनेन व्यवधूयमाना । ह्लवीमत्यमर्षेण च दहमाना शनैरिदं वाक्यमुवाच कृष्णा,वैशम्पायनजी कहते हैं-जनमेजय! उस समय द्रौपदीके केश बिखर गये थे। दुःशासनके झकझोरनेसे उसका आधा वस्त्र भी खिसककर गिर गया था। वह लाजसे गड़ी जाती थी और भीतर-ही-भीतर क्रोधसे दग्ध हो रही थी। उसी दशामें वह धीरेसे इस प्रकार बोली
vaiśampāyana uvāca
prakīrṇakeśī patitārdhavastrā
duḥśāsanena vyavadhūyamānā |
hrīmativ atyamarṣeṇa ca dahamānā
śanair idaṃ vākyam uvāca kṛṣṇā ||
ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—“ಓ ಜನಮೇಜಯ! ಆ ವೇಳೆಗೆ ದ್ರೌಪದಿಯ ಕೂದಲು ಚದುರಿತ್ತು; ದುಃಶಾಸನನು ಎಳೆದು ಕದಲಿಸಿದುದರಿಂದ ಅವಳ ವಸ್ತ್ರದ ಅರ್ಧ ಭಾಗ ಜಾರಿಬಿದ್ದಿತ್ತು. ಅವಳು ಲಜ್ಜೆಯಿಂದ ಕುಗ್ಗಿ, ಒಳಗೊಳಗೆ ತೀವ್ರ ಕೋಪದಿಂದ ದಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಳು. ಆ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣಾ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದಳು।”
वैशम्पायन उवाच
The verse highlights how adharma can be normalized when authority figures remain silent. Draupadī’s shame and righteous anger underscore that dignity and justice are integral to dharma, and that power without restraint becomes moral violence.
In the Kaurava assembly, Duḥśāsana manhandles Draupadī, disheveling her and causing her garment to slip. Humiliated yet burning with indignation, she begins to speak—setting up her famous challenge to the legality and morality of what has been done to her.