Shloka 9

Śiśupāla-nigraha-prastāva: Yudhiṣṭhira’s Conciliation and Bhīṣma’s Defense of Kṛṣṇa

Book 2, Chapter 35

Devanagari script

क्षत्ता व्ययकरस्त्वासीद्‌ विदुर: सर्वधर्मवित्‌ । दुर्योधनस्त्वर्हणानि प्रतिजग्राह सर्वश:,सम्पूर्ण धर्मोके ज्ञाता विदुरजी धनको व्यय करनेके कार्यमें नियुक्त किये गये थे तथा राजा दुर्योधन कर देनेवाले राजाओंसे सब प्रकारकी भेंट स्वीकार करने और व्यवस्थापूर्वक रखनेका काम सँभाल रहे थे

Transliteration

kṣattā vyayakaras tv āsīd viduraḥ sarvadharmavit | duryodhanas tv arhaṇāni pratijagrāha sarvaśaḥ ||

Translation

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—ಸರ್ವಧರ್ಮವಿತನಾದ ಕ್ಷತ್ತಾ ವಿದುರನನ್ನು ವ್ಯಯ-ನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ನೇಮಿಸಲಾಯಿತು. ಮತ್ತು ತೆರಿಗೆ ಸಲ್ಲಿಸುವ ರಾಜರಿಂದ ಬಂದ ಅर्हಣಗಳು, ಅರ್ಘ್ಯಗಳು ಹಾಗೂ ಎಲ್ಲ ವಿಧದ ಕಾಣಿಕೆಗಳನ್ನು ದುರ್ಯೋಧನನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ, ಅವನ್ನು ಯಥಾವಿಧಿಯಾಗಿ ಕ್ರಮಬದ್ಧವಾಗಿ ಇಡುವ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನೋಡಿಕೊಂಡನು.

Word by Word

क्षत्ताthe chamberlain/attendant (Kṣattā)

व्ययकरःthe one who makes expenditures (treasurer/disburser)

तुbut/indeed

आसीत्was

विदुरःVidura

सर्वधर्मवित्knower of all dharmas

दुर्योधनःDuryodhana

तुand/but

अर्हणानिhonours/tributes/presents

प्रतिजग्राहaccepted/received

सर्वशःin every way; entirely

Speaker

वैशम्पायन उवाच

Characters & Entities

Vaiśampāyana

Vidura

Duryodhana

tribute-paying kings (rājānaḥ)

Verse Rasa (Emotional Essence)

Geographic Context

Sandhi Notes