Shloka 5
Adhyāya 31: Rājasūya-samāgama — The Gathering of Kings and the Ordering of Hospitality
Devanagari script
निषादभूमिं गोशूडूं पर्वतप्रवरं तथा । तरसैवाजयद्ू धीमान् श्रेणिमन्तं च पार्थिवम्,इसके बाद राजा सुकुमार तथा सुमित्रको वशमें किया। इसी प्रकार अपर मत्स्यों और लुटेरोंपर भी विजय प्राप्त की। तदनन्तर निषाददेश तथा पर्वतप्रवर गोशृंगको जीतकर बुद्धिमान् सहदेवने राजा श्रेणिमान्को वेगपूर्वक परास्त किया
Transliteration
vaiśampāyana uvāca |
niṣādabhūmiṁ gośūḍūṁ parvatapravaraṁ tathā |
tarasāivājayad dhīmān śreṇimantaṁ ca pārthivam |
Translation
ನಂತರ ಧೀಮಂತನಾದ ಸಹದೇವನು ನಿಷಾದಭೂಮಿಯನ್ನು, ಗೋಶೂಡು ಎಂಬ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಹಾಗೂ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಪರ್ವತಪ್ರದೇಶವನ್ನೂ ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಜಯಿಸಿದನು; ಮತ್ತು ವೇಗದಿಂದಲೇ ರಾಜ ಶ್ರೇಣಿಮಾನನನ್ನೂ ಸೋಲಿಸಿದನು।
Word by Word
निषादभूमिम्the Niṣāda land/territory
निषादभूमिम्:
Karma
TypeNoun
Rootनिषादभूमि
FormFeminine, Accusative, Singular
गोशृङ्गम्Gośṛṅga (lit. 'cow-horn'; a mountain/region name)
गोशृङ्गम्:
Karma
TypeNoun
Rootगोशृङ्ग
FormNeuter, Accusative, Singular
पर्वतप्रवरम्the foremost of mountains (as an epithet)
पर्वतप्रवरम्:
Karma
TypeAdjective
Rootपर्वतप्रवर
FormNeuter, Accusative, Singular
तथाand also/likewise
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
तरसाwith speed/impetuosity
तरसा:
Karana
TypeNoun
Rootतरस्
FormNeuter, Instrumental, Singular
एवindeed/just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
अजयत्conquered/defeated
अजयत्:
TypeVerb
Rootजि
FormImperfect (Laṅ), 3rd, Singular, Parasmaipada
धीमान्the wise one
धीमान्:
Karta
TypeAdjective
Rootधीमन्
FormMasculine, Nominative, Singular
श्रेणिमन्तम्Śreṇimant (name of a king)
श्रेणिमन्तम्:
Karma
TypeNoun
Rootश्रेणिमन्त्
FormMasculine, Accusative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
पार्थिवम्the king/earthly ruler
पार्थिवम्:
Karma
TypeNoun
Rootपार्थिव
FormMasculine, Accusative, Singular
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Characters & Entities
V
VaiśampāyanaS
SahadevaN
Niṣāda-bhūmi (Niṣāda territory)G
GośūḍūP
Parvata-pravara (eminent mountain/region)K
King ŚreṇimānVerse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes