Shloka 23
नकुलस्य प्रतीची-दिग्विजयः
Nakula’s Conquest of the Western Quarter
महता बलचक्रेण परराष्ट्रावमर्दिना । हस्त्यश्वरथपूर्णेन दंशितेन प्रतापवान् २ ।।
vaiśampāyana uvāca |
mahatā balacakreṇa pararāṣṭrāvamardinā |
hasty-aśva-ratha-pūrṇena daṃśitena pratāpavān ||
vṛto bharataśārdūlo dviṣacchoka-vivardhanaḥ |
ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದರು—ಜನಮೇಜಯ! ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಭರತವಂಶದ ವ್ಯಾಘ್ರನಾದ, ಶತ್ರುಗಳ ಶೋಕವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಮಹಾಪ್ರತಾಪಿ ಭೀಮಸೇನನು ಧರ್ಮರಾಜನ ಆಜ್ಞೆಯಂತೆ, ಆನೆ-ಕುದುರೆ-ರಥಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ಹಾಗೂ ಶಸ್ತ್ರ-ಕವಚಗಳಿಂದ ಸಜ್ಜಿತವಾದ, ಶತ್ರುರಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ನುಚ್ಚುನೂರಾಗಿಸುವ ಸುಸಂಘಟಿತ ಮಹಾಸೇನೆಯಿಂದ ಆವರಿತನಾಗಿ, ವಿರೋಧಿ ರಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ಜಯಿಸಲು ಹೊರಟನು।
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse frames warfare as an extension of lawful kingship and duty: force is depicted as organized (balacakra), properly equipped (daṃśita), and directed toward a political objective under legitimate command, emphasizing responsibility and order rather than personal vengeance.
Vaiśampāyana describes a leading Bharata hero departing with a large, fully armed army—complete with elephants, horses, and chariots—to subdue enemy territories, thereby increasing the sorrow of opponents through successful campaign and domination.