Shloka 21
नकुलस्य प्रतीची-दिग्विजयः
Nakula’s Conquest of the Western Quarter
महता बलचक्रेण परराष्ट्रावमर्दिना । हस्त्यश्वरथपूर्णेन दंशितेन प्रतापवान् २ ।।
vaiśampāyana uvāca | mahatā balacakreṇa pararāṣṭrāvamardinā | hasty-aśva-ratha-pūrṇena daṃśitena pratāpavān || vṛto bharataśārṭūlo dviṣac-choka-vivardhanaḥ |
ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—ಶತ್ರುರಾಜ್ಯವನ್ನು ನುಚ್ಚುನೂರಾಗಿಸುವ ಮಹಾಬಲಚಕ್ರದಿಂದ ಆವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟು, ಆನೆ-ಕುದುರೆ-ರಥಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ಹಾಗೂ ಕವಚಾಸ್ತ್ರಗಳಿಂದ ಸಜ್ಜಿತವಾದ, ಭರತವಂಶದ ವ್ಯಾಘ್ರನಾದ ಶತ್ರುಶೋಕವಿವರ್ಧಕ ಮಹಾಪ್ರತಾಪಿ ಭೀಮಸೇನನು ಧರ್ಮರಾಜನ ಆಜ್ಞೆಯನ್ನು ಪಡೆದು ಪೂರ್ವ ದಿಕ್ಕನ್ನು ಜಯಿಸಲು ಹೊರಟನು।
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights rajadharma: a warrior’s force is ethically situated when exercised under legitimate royal command and for the polity’s aims, emphasizing disciplined organization (balacakra) rather than personal vendetta.
Vaiśampāyana describes a leading Kuru hero departing with a fully equipped, elephant-horse-chariot army to subdue opposing realms—specifically framed (in the surrounding narrative) as a sanctioned campaign to conquer a direction.