Shloka 2
नकुलस्य प्रतीची-दिग्विजयः
Nakula’s Conquest of the Western Quarter
महता बलचक्रेण परराष्ट्रावमर्दिना । हस्त्यश्वरथपूर्णेन दंशितेन प्रतापवान् २ ।।
vaiśampāyana uvāca | mahatā balacakreṇa pararāṣṭrāvamardinā | hasty-aśva-ratha-pūrṇena daṃśitena pratāpavān || 2 || vṛto bharataśārṭūlo dviṣac-choka-vivardhanaḥ |
ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದರು— ಜನಮೇಜಯ! ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಭರತವಂಶದ ವ್ಯಾಘ್ರನಾದ ಮಹಾಬಲ ಭೀಮಸೇನನು ಧರ್ಮರಾಜನ ಆಜ್ಞೆಯನ್ನು ಪಡೆದು ಪೂರ್ವದಿಗ್ವಿಜಯಕ್ಕೆ ಹೊರಟನು. ಶತ್ರುರಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ನುಚ್ಚುನೂರಾಗಿಸುವ ಮಹಾ ಬಲಚಕ್ರವು ಅವನನ್ನು ಆವರಿಸಿತ್ತು—ಆನೆ, ಕುದುರೆ, ರಥಗಳಿಂದ ತುಂಬಿ, ಕವಚ-ಶಸ್ತ್ರಗಳಿಂದ ಸಜ್ಜಿತವಾದ ಮಹಾಸೇನೆಯೊಂದಿಗೆ. ಅವನು ಶತ್ರುಗಳ ಶೋಕವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಪರಾಕ್ರಮಶಾಲಿ.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse frames military might within the ethic of sanctioned rule: a hero’s force is portrayed as disciplined, fully equipped, and directed toward the political task of subduing hostile realms—suggesting that power, in the epic’s ideal, operates under royal command and public purpose rather than personal impulse.
Vaiśampāyana describes a leading Bharata hero setting out accompanied by a massive, well-armed army—packed with elephants, horses, and chariots—capable of crushing enemy kingdoms, thereby intensifying the sorrow of opponents as the campaign begins.