Shloka 32

राजसूयविचारः — Deliberation on the Rajasuya and the Summoning of Kṛṣṇa

Devanagari script

भव एधस्व मोदस्व धनैस्तर्पय च द्विजान्‌ | एतत्‌ ते विस्तरेणोक्तं यन्मां त्वं परिपृच्छसि । आपूच्छे त्वां गमिष्यामि दाशार्हनगरीं प्रति

Transliteration

bhava edhasva modasva dhanais tarpaya ca dvijān | etat te vistareṇoktaṃ yan māṃ tvaṃ paripṛcchasi | āpūcche tvāṃ gamiṣyāmi dāśārhanagarīṃ prati |

Translation

ಲೋಕದಲ್ಲಿ ನಿನಗೆ ಅಭ್ಯುದಯವಾಗಲಿ; ನೀನು ವೃದ್ಧಿಯಾಗು, ಹರ್ಷಿಸು, ಮತ್ತು ಧನದಿಂದ ದ್ವಿಜರನ್ನು (ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು) ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸು. ನೀನು ನನ್ನನ್ನು ಏನು ಕೇಳಿದ್ದೆಯೋ ಅದನ್ನೆಲ್ಲಾ ನಾನು ವಿವರವಾಗಿ ಹೇಳಿದೆ. ಈಗ ನಿನ್ನ ಅನುಮತಿಯಿಂದ ದಾಶಾರ್ಹರ ನಗರಿಯಾದ ದ್ವಾರಕೆಗೆ ಹೊರಡುತ್ತೇನೆ; ನಿನ್ನಿಂದ ವಿದಾಯ ಪಡೆಯುತ್ತೇನೆ.

Word by Word

• भव: be (exist / prosper)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: लोट्, मध्यम, एकवचन, परस्मैपद

• एधस्व: prosper, grow
• Type: Verb
• Root: एध् (धातु)
• Form: लोट्, मध्यम, एकवचन, आत्मनेपद

• मोदस्व: rejoice, be glad
• Type: Verb
• Root: मुद् (धातु)
• Form: लोट्, मध्यम, एकवचन, आत्मनेपद

• धनैः: with wealth, by riches
• धनैः: Karana
• Type: Noun
• Root: धन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसक, तृतीया, बहुवचन

• तर्पय: satisfy, gratify
• Type: Verb
• Root: तृप् (धातु)
• Form: लोट्, मध्यम, एकवचन, परस्मैपद

• च: and
• Type: Indeclinable
• Root: च

• द्विजान्: Brahmins (twice-born)
• द्विजान्: Karma
• Type: Noun
• Root: द्विज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन

• एतत्: this (all this)
• एतत्: Karta
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसक, प्रथमा, एकवचन

• ते: to you / for you
• ते: Sampradana
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: चतुर्थी, एकवचन

• विस्तरेण: in detail, at length
• विस्तरेण: Karana
• Type: Noun
• Root: विस्तर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन

• उक्तम्: said, told
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु) → उक्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: क्त, नपुंसक, प्रथमा, एकवचन

• यत्: which (that which)
• Type: Indeclinable
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सम्बन्ध/यद्-तद् (relative)

• माम्: me
• माम्: Karma
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: द्वितीया, एकवचन

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा, एकवचन

• परिपृच्छसि: you ask (me), inquire
• Type: Verb
• Root: परि + प्रच्छ् (धातु)
• Form: लट्, मध्यम, एकवचन, परस्मैपद

• आपूच्छे: I take leave (ask permission)
• Type: Verb
• Root: आ + पृच्छ् (धातु)
• Form: लट्, उत्तम, एकवचन, आत्मनेपद

• त्वाम्: you
• त्वाम्: Karma
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: द्वितीया, एकवचन

• गमिष्यामि: I shall go
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)
• Form: लृट्, उत्तम, एकवचन, परस्मैपद

• दाशार्हनगरीम्: the city of the Dāśārhas (Dvārakā)
• दाशार्हनगरीम्: Karma
• Type: Noun
• Root: दाशार्ह-नगरी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• प्रति: towards
• Type: Indeclinable
• Root: प्रति
• Form: उपसर्ग/अव्यय (direction)

Speaker

नारद उवाच

Characters & Entities

• Nārada
• Dvija (brāhmaṇas)
• Dāśārha-nagarī (Dvārakā)

Educational Q&A

What is the core teaching?

Prosperity is to be aligned with dharma: one should flourish and rejoice, yet use wealth to support and satisfy the dvijas—especially brāhmaṇas—through gifts and respectful sustenance.

What is happening in the narrative?

After answering the interlocutor’s questions in detail, Nārada concludes with a blessing and ethical instruction, then formally asks leave to depart for Dvārakā, the city associated with the Dāśārhas.