Shloka 5
मौसलोत्पत्तिः — The Birth of the Musala and the Sages’ Pronouncement
विवृद्धमूषिका रथ्या विभिन्नमणिकास्तथा । केशा नखाश्न सुप्तानामद्यन्ते मूषिकैनिशि,चूहे इतने बढ़ गये थे कि वे सड़कोंपर छाये रहते थे। मिट्टीके बरतनोंमें छेद कर देते थे तथा रातमें सोये हुए मनुष्योंके केश और नख कुतरकर खा जाया करते थे
vivṛddha-mūṣikā rathyā vibhinnamaṇikās tathā | keśā nakhāś ca suptānām adyante mūṣikair niśi ||
ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದರು— ಇಲಿಗಳು ಬಹಳ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬೀದಿಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ಆವರಿಸಿತು; ಮಣ್ಣಿನ ಪಾತ್ರೆಗಳನ್ನು ಚುಚ್ಚಿ ರಂಧ್ರ ಮಾಡುತ್ತಿತ್ತು; ಮತ್ತು ರಾತ್ರಿ ನಿದ್ರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಮನುಷ್ಯರ ಕೂದಲು ಹಾಗೂ ನಖಗಳನ್ನೂ ಕಚ್ಚಿ ತಿನ್ನುತ್ತಿತ್ತು.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse uses a disturbing public calamity—vermin overrunning human spaces—to indicate the breakdown of order and protection in society. Ethically, it suggests that when collective dharma weakens, even basic security and cleanliness collapse, and nature itself appears hostile.
Vaiśampāyana describes ominous conditions: mice have multiplied, infest the streets, pierce earthen pots, and at night gnaw the hair and nails of sleeping people. It functions as a portent of worsening times and impending catastrophe in the Mausala Parva narrative.