Shloka 13
Adhyāya 3: Indra’s Invitation and Yudhiṣṭhira’s Refusal to Abandon the Dog
Svargārohaṇa Test
इन्द्र रवाच शुना दृष्ट क्रोधवशा हरन्ति यद्दत्तमिष्टं विवृतमथो हुतं च । तस्माच्छुनस्त्यागमिमं कुरुष्व शुनस्त्यागाद् प्राप्स्यसे देवलोकम्
indra uvāca—śunā dṛṣṭāḥ krodhavaśā haranti yad dattam iṣṭaṁ vivṛtam atho hutaṁ ca | tasmāc chunas tyāgam imaṁ kuruṣva śunas tyāgād prāpsyase devalokam ||
ಇಂದ್ರನು ಹೇಳಿದನು—ವೀರಶ್ರೇಷ್ಠನೇ! ಮನುಷ್ಯನು ದಾನ, ಯಜ್ಞ, ಸ್ವಾಧ್ಯಾಯ, ಹೋಮಾದಿ ಪುಣ್ಯಕರ್ಮಗಳಿಂದ ಗಳಿಸಿದ ಫಲದ ಮೇಲೆ ನಾಯಿಯ ದೃಷ್ಟಿ ಮಾತ್ರವೂ ಬಿದ್ದರೆ, ‘ಕ್ರೋಧವಶ’ ಎಂಬ ದೈತ್ಯಶಕ್ತಿಗಳು ಕೋಪದಿಂದ ಆ ಫಲವನ್ನು ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ನಾಯಿಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸು; ನಾಯಿಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದರೆ ಮಾತ್ರ ನೀನು ದೇವಲೋಕವನ್ನು ಪಡೆಯುವೆ।
युधिछिर उवाच
Educational Q&A
The verse frames a moral dilemma: heavenly reward is offered on the condition of abandoning a dependent creature. Indra’s argument appeals to ritual purity and preservation of merit’s fruit, while the broader episode tests whether dharma is merely ritual success or steadfast compassion and fidelity to those who seek refuge.
At the threshold of heaven, Indra addresses Yudhiṣṭhira and urges him to leave behind the dog that has accompanied him. Indra claims that a dog’s gaze causes the fruits of charity, sacrifice, sacred recitation, and fire-offerings to be stolen by beings called Krodhavaśa, and therefore Yudhiṣṭhira must abandon the dog to enter Devaloka.