Shloka 9
Devanagari script
मद्राधिपश्चापि विमूढचेता- स्तूर्ण रथेनापकृतध्वजेन । दुर्योधनस्यथान्तिकमेत्य राजन् सबाष्पदु:खाद् वचनं बभाषे,राजन्! जिसकी ध्वजा काट दी गयी थी, उस रथके द्वारा मद्रराज शल्य भी विमूढ्चित्त होकर तुरंत दुर्योधनके पास गये और दुःखसे आँसू बहाते हुए इस प्रकार बोले--
Translation
ರಾಜನೇ! ಧ್ವಜ ಕತ್ತರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ರಥದಲ್ಲಿ ಮದ್ರಾಧಿಪತಿ ಶಲ್ಯನೂ ಮೋಹಗ್ರಸ್ತಚಿತ್ತನಾಗಿ ತಕ್ಷಣ ದುರ್ಯೋಧನನ ಸಮೀಪಕ್ಕೆ ಬಂದು, ಕಣ್ಣೀರಿನಿಂದ ಕೂಡಿದ ದುಃಖದಲ್ಲಿ ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದನು—
Word by Word
मद्राधिपःthe king of Madra (Shalya)
मद्राधिपः:
Karta
TypeNoun
Rootमद्र + अधिप
FormMasculine, Nominative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
अपिalso
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
विमूढचेताःbewildered in mind
विमूढचेताः:
Karta
TypeAdjective
Rootविमूढ + चेतस्
FormMasculine, Nominative, Singular
तूर्णम्quickly
तूर्णम्:
TypeIndeclinable
Rootतूर्णम्
रथेनby/with the chariot
रथेन:
Karana
TypeNoun
Rootरथ
FormMasculine, Instrumental, Singular
अपकृतध्वजेनwith its banner cut down/damaged
अपकृतध्वजेन:
Karana
TypeAdjective
Rootअपकृत + ध्वज
FormMasculine, Instrumental, Singular
दुर्योधनस्यof Duryodhana
दुर्योधनस्य:
TypeNoun
Rootदुर्योधन
FormMasculine, Genitive, Singular
अथthen
अथ:
TypeIndeclinable
Rootअथ
अन्तिकम्near (presence)
अन्तिकम्:
Karma
TypeNoun
Rootअन्तिक
FormNeuter, Accusative, Singular
एत्यhaving gone/approached
एत्य:
TypeVerb
Rootइ (एति)
FormAbsolutive (Gerund), Parasmaipada
राजन्O king
राजन्:
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Vocative, Singular
सhe
स:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
बाष्पदुःखात्from tearful sorrow
बाष्पदुःखात्:
Apadana
TypeNoun
Rootबाष्प + दुःख
FormNeuter, Ablative, Singular
वचनम्words, speech
वचनम्:
Karma
TypeNoun
Rootवचन
FormNeuter, Accusative, Singular
बभाषेspoke
बभाषे:
TypeVerb
Rootभाष्
FormPerfect (Liṭ), Third, Singular, Parasmaipada
राजन्O king
राजन्:
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Vocative, Singular
Speaker
संजय उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes