Shloka 1
(दाक्षिणात्य अधिक पाठके १३१ ३ श्लोक मिलाकर कुल १२८ ३ “लोक हैं।) भीस्न्ैम+ज (2) अमन अष्टाशीतितमो<् ध्याय: अर्जुनद्वारा कौरव-सेनाका संहार, अश्रृत्थामाका दुर्योधनसे संधिके लिये प्रस्ताव और दुर्योधनद्वारा उसकी अस्वीकृति संजय उवाच तद् देवनागासुरसिद्धयक्षै- ्गन्धर्वरक्षो5प्सरसां च संघै: । ब्रह्मार्षिराजर्षिसुपर्णजुष् बभौ वियद् विस्मयनीयरूपम्,संजय कहते हैं--महाराज! उस समय आकाशमें देवता, नाग, असुर, सिद्ध, यक्ष, गन्धर्व, राक्षस, अप्सराओंके समुदाय, ब्रह्मर्षि, राजर्षि और गरुड़--ये सब जुटे हुए थे। इनके कारण आकाशका स्वरूप अत्यन्त आश्वर्यमय प्रतीत होता था इस प्रकार श्रीमह्याभारत कर्णपर्वमें अश्वत्थामाका वचनविषयक अठासीवाँ अध्याय पूरा हुआ ॥/ ८८ ॥ (दाक्षिणात्य अधिक पाठके १२ श्लोक मिलाकर कुल ४६ श्लोक हैं।) है ० बछ। कै २ >> एकोननवतितमो<ध्याय: कर्ण और अर्जुनका भयंकर युद्ध और कौरववीरोंका पलायन संजय उवाच तौ शड्खभेरीनिनदे समृद्धे समीयतु: श्वेतहयौ नराग्रयौ । वैकर्तन: सूतपुत्रो<र्जुनश्व दुर्मन्त्रिते तव पुत्रस्य राजन्
sa f1jaya uv01ca |
tad devan01g01surasiddhayak 63a-
gandharvarak 63o'psaras01 43 ca sa 45ghai 25 |
br01hmar 63ir01jar 63isupar 47aju 63
babhau viyad vismayan2byar6bpam ||
ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಮಹಾರಾಜ! ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ದೇವರುಗಳು, ನಾಗರು, ಅಸುರರು, ಸಿದ್ಧರು, ಯಕ್ಷರು, ಗಂಧರ್ವರು, ರಾಕ್ಷಸರು ಮತ್ತು ಅಪ್ಸರೆಯರ ಸಮೂಹಗಳು, ಜೊತೆಗೆ ಬ್ರಹ್ಮರ್ಷಿಗಳು, ರಾಜರ್ಷಿಗಳು ಮತ್ತು ಗರುಡನು—ಎಲ್ಲರೂ ಸೇರಿದ್ದರು. ಅವರ ಸಮ್ಮಿಲನವು ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿ ನಿಂತುದರಿಂದ ಆ ಗಗನವು ಅತೀವ ಆಶ್ಚರ್ಯಕರ ರೂಪವಾಗಿ ತೋರುತ್ತಿತ್ತು.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse frames the battlefield as an arena under cosmic observation: beings associated with order, power, and judgment gather in the sky, implying that human choices in war are not merely political but ethically weighty and accountable to dharma.
Sanjaya describes a wondrous sight: the heavens crowded with various celestial and semi-celestial hosts—devas through rākṣasas, sages, and Garuḍa—assembled as spectators to the unfolding events of the Karṇa–Arjuna phase of the war.