Shloka 38

नराश्वरथमातज़ा युधि गाण्डीवधन्चना । शयव्रातैश्वषिता रेजु: कदम्बा इव केसरै:,युद्धसस्‍्थलमें गाण्डीवधारी अर्जुनके बाणोंसे छिदे हुए मनुष्य, घोड़े, रथ और हाथी केसरयुक्त कदम्बपुष्पोंके समान सुशोभित हो रहे थे

narāśvarathamātaṅgā yudhi gāṇḍīvadhanvanā | śaravrātaiś chaviṣitā rejūḥ kadambā iva kesaraiḥ ||

ಯುದ್ಧಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಗಾಂಡೀವಧಾರಿ ಅರ್ಜುನನ ಶರವ್ರಾತಗಳಿಂದ ಚುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟ ನರರು, ಅಶ್ವಗಳು, ರಥಗಳು, ಆನೆಗಳು—ಕೇಸರಗಳಿಂದ ಕಂಗೊಳಿಸುವ ಕದಂಬಪುಷ್ಪಗಳಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿದ್ದವು।

नरmen
नर:
Karta
TypeNoun
Rootनर
FormMasculine, Nominative, Plural
अश्वhorses
अश्व:
Karta
TypeNoun
Rootअश्व
FormMasculine, Nominative, Plural
रथchariots
रथ:
Karta
TypeNoun
Rootरथ
FormMasculine, Nominative, Plural
मातङ्गाःelephants
मातङ्गाः:
Karta
TypeNoun
Rootमातङ्ग
FormMasculine, Nominative, Plural
युधिin battle
युधि:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootयुध्
FormLocative adverb (from noun yudh- 'battle')
गाण्डीवधन्वनाby the wielder of the Gāṇḍīva bow (Arjuna)
गाण्डीवधन्वना:
Karana
TypeNoun
Rootगाण्डीवधन्वन्
FormMasculine, Instrumental, Singular
शरव्रातैःby volleys/masses of arrows
शरव्रातैः:
Karana
TypeNoun
Rootशरव्रात
FormMasculine, Instrumental, Plural
वेष्टिताःwrapped/covered (with)
वेष्टिताः:
Karta
TypeAdjective
Rootवेष्टित
FormMasculine, Nominative, Plural, Past passive participle (क्त), from √वेष्ट्
रेजुःshone, appeared splendid
रेजुः:
Karta
TypeVerb
Root√राज्
FormPerfect (लिट्), 3rd, Plural, Parasmaipada
कदम्बाःkadamba trees/flowers
कदम्बाः:
Karta
TypeNoun
Rootकदम्ब
FormMasculine, Nominative, Plural
इवlike, as if
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
FormParticle of comparison
केसरैःwith filaments (stamens)
केसरैः:
Karana
TypeNoun
Rootकेसर
FormNeuter, Instrumental, Plural

संजय उवाच

S
Sañjaya
A
Arjuna
G
Gāṇḍīva (bow)
B
battlefield
M
men (warriors)
H
horses
C
chariots
E
elephants
A
arrows
K
kadamba flowers

Educational Q&A

The verse highlights how martial skill can make scenes of destruction appear visually ‘ornamented,’ prompting reflection on the ethical gravity of war: aesthetic brilliance and heroic prowess do not neutralize the suffering and moral burden inherent in violence.

Sañjaya describes Arjuna’s intense arrow-fire on the battlefield: warriors, horses, chariots, and elephants are riddled with arrows, and the protruding shafts are compared to the stamens of kadamba flowers, creating a vivid and unsettling image of the carnage.