Shloka 10
Adhyāya 8: Saṃprahāra-varṇana and Bhīma–Kṣemadhūrti Dvipa-Yuddha
Combat Description and Elephant Duel
धृतराष्ट्र रवाच संजयाधिरथिरीर: सिंहद्विरदविक्रम: । वृषभप्रतिमस्कन्धो वृषभाक्षगतिश्नचरन्
dhṛtarāṣṭra uvāca sañjaya adhirathīraḥ siṃha-dvirada-vikramaḥ | vṛṣabha-pratima-skandho vṛṣabhākṣa-gatiś caran ||
ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನು ಹೇಳಿದನು—ಸಂಜಯ! ಅಧಿರಥನ ವೀರಪುತ್ರ ಕರ್ಣನು ರಣಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಸಿಂಹ ಮತ್ತು ಗಜದಂತೆ ಪರಾಕ್ರಮದಿಂದ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದನು. ಅವನ ಭುಜಗಳು ವೃಷಭದಂತೆ ದೃಢವಾಗಿದ್ದವು; ಅವನ ಕಣ್ಣುಗಳೂ ನಡೆ-ನುಡಿಯೂ ವೃಷಭಸದೃಶವಾಗಿದ್ದವು. ದಾನವರ್ಷಣದಿಂದ ಅವನು ವೃಷಭಸ್ವರೂಪನಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದನು. ಶಸ್ತ್ರಸಂಘರ್ಷಗಳ ಮಧ್ಯೆ ತಿರುಗಾಡುತ್ತಿದ್ದರೂ ಇಂದ್ರಸಮಾನ ಶತ್ರುವನ್ನು ಎದುರಿಸಿದಾಗಲೂ ವೃಷಭದಂತೆ ಎಂದಿಗೂ ಯುದ್ಧದಿಂದ ಹಿಂದೆ ಸರಿಯಲಿಲ್ಲ. ಅವನು ಯೌವನದಲ್ಲಿದ್ದನು; ಅವನ ದೇಹವು ವಜ್ರದಿಂದ ರೂಪಿಸಿದಂತೆಯೇ ಕಠಿಣವಾಗಿತ್ತು.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse foregrounds the kṣatriya ideal of steadfast courage: a warrior should not retreat when duty calls, even before a formidable opponent. It also frames martial excellence through controlled strength and reputation—valor joined to an identity shaped by generosity and resolve.
Dhṛtarāṣṭra addresses Sañjaya and asks/reflects upon Karṇa’s qualities. He describes Karṇa’s physical power and battlefield bearing through animal similes (lion, elephant, bull), emphasizing his fearlessness and unyielding presence in combat.