Shloka 74
कुर्वन्तमृष भस्कन्धं॑ कुरुवृष्णियशस्करम् | विधमन्तमनीकानि व्यथयन्तं महारथान्
sañjaya uvāca |
kurvantam ṛṣabha-skandhaṁ kuru-vṛṣṇi-yaśaḥ-karam |
vidhamantam anīkāni vyathayantaṁ mahā-rathān ||
ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದರು—“ನಾನು ಸುಭದ್ರಾಪುತ್ರ ಅಭಿಮನ್ಯುವನ್ನು ಕಂಡೆ—ವೃಷಭಸಮಾನ ಭುಜಸ್ಕಂಧನಾಗಿ, ಕುರು ಮತ್ತು ವೃಷ್ಣಿವಂಶಗಳ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವವನಾಗಿ—ಶತ್ರುಸೈನ್ಯದ ವ್ಯೂಹಗಳನ್ನು ಚೂರುಮೂರು ಮಾಡುತ್ತ, ಮಹಾರಥಿಗಳನ್ನು ವ್ಯಥೆಗೊಳಿಸುತ್ತ ಯುದ್ಧಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದನು।”
संजय उवाच
Educational Q&A
The passage contrasts heroic excellence with unethical warfare: even a supremely capable warrior can be destroyed when opponents abandon fair combat. Sañjaya’s grief underscores that victory gained through treachery (dharma-violating means) leaves a moral stain and lasting remorse.
Sañjaya describes Abhimanyu’s devastating assault on the enemy ranks—scattering formations and wounding leading warriors—then laments that despite this prowess Abhimanyu was killed by a coordinated, ruthless group led by Duryodhana’s side, with Karṇa’s hostile intent implicated in the plot.