Shloka 72
इस प्रकार श्रीमह्याभारत कर्णपर्वनें श्रीकृष्ण और अर्जुनका संवादविषयक बहत्तरवाँ अध्याय पूरा हुआ
apaśyaṁ nihataṁ vīraṁ saubhadram ṛṣabhekṣaṇam | droṇadrauṇikṛpān vīrān karṣayantaṁ nararṣabhān ||
ವಾಯು ಹೇಳಿದರು—“ಸುಭದ್ರೆಯ ವೀರಪುತ್ರನಾದ, ವೃಷಭನೇತ್ರ ಅಭಿಮನ್ಯುವನ್ನು ನಾನು ಹತನಾಗಿ ಬಿದ್ದಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡೆ—ಅವನು ಮಾನವರಲ್ಲಿ ವೃಷಭಸಮಾನರಾದ ದ್ರೋಣ, ದ್ರೋಣಪುತ್ರ (ಅಶ್ವತ್ಥಾಮ) ಮತ್ತು ಕೃಪ ಎಂಬ ವೀರರನ್ನು ಬಿಗಿಯಾಗಿ ಒತ್ತಿ ಪೀಡಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗಲೇ. ಕುರು ಮತ್ತು ವೃಷ್ಣಿವಂಶಗಳ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದ ಆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಯುವಕನು ಯುದ್ಧಸಂಕುಲದಲ್ಲಿ ಕಡಿದು ಬೀಳುವುದನ್ನು ನೋಡುವುದು ನನ್ನ ಅಂಗಾಂಗಗಳನ್ನು ದಹಿಸುತ್ತದೆ; ಸತ್ಯದ ಮೇಲೆ ಪ್ರಮಾಣ ಮಾಡಿ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ—ಆ ಕೃತ್ಯದಲ್ಲಿಯೂ ಕರ್ಣನ ದ್ರೋಹಬುದ್ಧಿಯೇ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿತು।”
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
The verse frames Abhimanyu’s fall as an ethical wound: even extraordinary valor can be undone when many powerful warriors act without restraint, and the memory of such adharma (treacherous intent) becomes a moral burden on witnesses and society.
Vāyu reports having seen Abhimanyu—who was fiercely afflicting leading Kaurava champions like Droṇa, Aśvatthāmā, and Kṛpa—lying slain, and he attributes the wrongdoing behind this outcome to Karṇa’s hostile, deceitful agency.