Shloka 64
अस्त्रयुद्धे द्रौणिपार्थसंघर्षः — Karṇa’s Bhārgavāstra and the Search for Yudhiṣṭhira
Chapter 45
निरस्तनेत्रजिल्लान्त्रा वाजिन: सह सादिभि: । पतिताः: पात्यमानाश्ष क्षितौ क्षीणाश्ष शेरते,“जिनके नेत्र, जीभ और आँतें बाहर निकल आयी हैं, वे गिरे और गिराये जाते हुए घुड़सवारोंसहित घोड़े क्षत-विक्षत होकर पृथ्वीपर सो रहे हैं
nirastanetrajihvāntarā vājiṇaḥ saha sādibhiḥ | patitāḥ pātyamānāś ca kṣitau kṣīṇāḥ śerate |
ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಕಣ್ಣುಗಳು, ನಾಲಿಗೆ ಮತ್ತು ಅಂತ್ರಗಳು ಹೊರಬಿದ್ದಿರುವ ಕುದುರೆಗಳು ಸವಾರರೊಡನೆ—ಕೆಲವು ಈಗಾಗಲೇ ಬಿದ್ದಿವೆ, ಕೆಲವು ಹೊಡೆತಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿವೆ—ಚೂರಾಗಿ ಕ್ಷೀಣಗೊಂಡು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಮಲಗಿವೆ.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse underscores the stark impermanence of bodily life and the grave human (and animal) cost of war; it implicitly cautions against delusion about glory, reminding that violence culminates in suffering and helplessness.
Sañjaya reports to Dhṛtarāṣṭra the battlefield aftermath: horses, grievously wounded with organs protruding, lie dead or dying on the ground along with their riders, conveying the intensity and devastation of the fighting.