Shloka 66
Śalya’s Objection to Sārathya and Duryodhana’s Conciliation (शल्यमन्यु-प्रशमनम् / Sārathyāṅgīkāra)
प्रासै: खड्गैश्न रहितानृष्टिभिश्चवापि भारत । हयसादीनपश्याम कज्चुकोष्णीषधारिण:,भारत! कवच और पगड़ी धारण करनेवाले कितने ही घुड़सवारोंको हमने प्रास, खड्ग और ऋष्टि आदि अस्त्र-शस्त्रोंसे रहित होकर मारा गया देखा। कितने ही कर्णके बाणोंकी मार खाते हुए थरथर काँप रहे थे और बहुत-से अपने शरीरके विभिन्न अवयवोंसे रहित हो यत्र-तत्र मरे पड़े थे
prāsaiḥ khaḍgaiś ca rahitān ṛṣṭibhiś cāpi bhārata | hayasādīn apaśyāma kajcukoṣṇīṣadhāriṇaḥ ||
ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಓ ಭಾರತ! ಕವಚ ಮತ್ತು ಪಾಗಡಿ ಧರಿಸಿದ ಅನೇಕ ಅಶ್ವಾರೋಹಿಗಳನ್ನು ನಾವು ಕಂಡೆವು; ಅವರು ಪ್ರಾಸ, ಖಡ್ಗ, ಋಷ್ಟಿ ಮೊದಲಾದ ಆಯುಧಗಳಿಂದ ವಂಚಿತರಾಗಿ ಹತರಾದರು. ಕರ್ಣನ ಶರವರ್ಷದ ಹೊಡೆತಕ್ಕೆ ಕೆಲವರು ನಡುಗುತ್ತಾ ಬಿದ್ದುಹೋದರು; ಇನ್ನೂ ಅನೇಕರು ಅಂಗಪ್ರತ್ಯಂಗವಿಹೀನರಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ-ಅಲ್ಲಿ ಮೃತವಾಗಿ ಬಿದ್ದಿದ್ದರು.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the fragility of worldly protections in war: armor, status, and formation collapse when weapons are lost and a powerful adversary dominates. Ethically, it confronts the listener with the human cost of battle and the way martial prowess can rapidly turn ordered combat into dismembering chaos.
Sañjaya reports to Dhṛtarāṣṭra that many mounted warriors, though armored and turbaned, were seen slain after being deprived of their spears, swords, and lances. He adds that Karṇa’s arrows caused many to tremble and left many bodies mutilated and scattered across the field.