Shloka 5
कर्णार्जुनयुद्ध-प्रवृत्तिः
Renewal of the Karṇa–Arjuna Engagement at Day’s End
तान् सम्मिमर्दिषून् नागान् पार्ष्ण्यड्गुष्ठाडकुशैर्भशम् । चोदितान् पार्षतो बाणैर्नाराचैर भ्यवीवृषत्
tān sammimardiṣūn nāgān pārṣṇyaṅguṣṭhāḍakuśair bhaśam | coditān pārṣato bāṇair nārācair abhyavīvṛṣat ||
ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಶತ್ರುಸೈನ್ಯವನ್ನು ತುಳಿದು ನಾಶಮಾಡಬೇಕೆಂದು ಧಾವಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಆ ಮಹಾಗಜಗಳನ್ನು ಮಡಕು, ಕಾಲಿನ ಬೆರಳು ಮತ್ತು ಅಂಕುಶದ ಕಠೋರ ಹೊಡೆತಗಳಿಂದ ಬಲವಾಗಿ ಹುರಿದುಂಬಿಸಿ ಮುಂದಕ್ಕೆ ತಳ್ಳಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು; ಅದನ್ನು ಕಂಡ ಪೃಷತಪುತ್ರ ಧೃಷ್ಟದ್ಯುಮ್ನನು ಸಮೀಪದಿಂದ ಬಾಣಗಳನ್ನೂ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಲೋಹಮುಖ ನಾರಾಚ ಬಾಣಗಳನ್ನೂ ಮಳೆಹರಿಸಿ, ಯುದ್ಧಕೋಲಾಹಲದ ಮಧ್ಯೆ ಅವರ ಧಾವನೆಯನ್ನು ತಡೆದನು।
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the kṣatriya ethic of meeting force with disciplined counter-force: when destructive power (war-elephants driven with hooks) threatens to overwhelm, a responsible warrior responds with focused, effective resistance to protect his side and restore balance on the battlefield.
In the Karṇa Parva battle scene, elephants are being aggressively driven forward by their riders using heel, toe, and goad. Dhṛṣṭadyumna counters this charge by raining arrows—especially nārācas—upon the elephants to halt or break their advance.