Shloka 48
Karṇa-parva Adhyāya 19 — Saṃśaptaka–Trigarta Assault and Aindra-astra Counter
शिरश्न तत् पूर्णशशिप्रभाननं सरोषताम्रायतनेत्रमुन्नसम् । क्षितावपि भ्राजति तत् सकुण्डलं विशाखयोर्मध्यगत: शशी यथा,जिसका मुखमण्डल पूर्ण चन्द्रमाके सदृश प्रकाशमान तथा नेत्र क्रोधके कारण अरुणवर्ण थे, जिसकी नासिका ऊँची थी, वह पाण्ड्यराजका कुण्डलमण्डित मस्तक पृथ्वीपर गिरकर भी दो विशाखा नक्षत्रोंक बीचमें विराजमान चन्द्रमाके समान सुशोभित हो रहा था
śiraś ca tat pūrṇaśaśiprabhānanaṃ saroṣatāmrāyatanetram unnasam | kṣitāv api bhrājati tat sakuṇḍalaṃ viśākhayor madhyagataḥ śaśī yathā ||
ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಪೂರ್ಣಚಂದ್ರನಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವ ಮುಖವಿರುವ, ಕೋಪದಿಂದ ಕೆಂಪಾದ ವಿಶಾಲ ಕಣ್ಣುಗಳಿರುವ, ಉನ್ನತ ನಾಸಿಕೆಯಿರುವ, ಕಿವಿಯೋಲೆಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಪಾಂಡ್ಯರಾಜನ ಆ ಶಿರಸ್ಸು ಭೂಮಿಗೆ ಬಿದ್ದರೂ ಸಹ ಹೊಳೆಯುತ್ತಿತ್ತು—ವಿಶಾಖಾ ನಕ್ಷತ್ರಗಳ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿರುವ ಚಂದ್ರನಂತೆ.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the stark impermanence of worldly splendor: even royal beauty and ornaments remain only as a poignant image after death. It also hints at the ethical cost of wrath in war—anger may intensify valor, yet it cannot protect one from the battlefield’s fatal consequences.
Sañjaya describes the severed head of the Pāṇḍya king lying on the ground. Despite the fall, it appears striking and luminous—compared poetically to the full moon shining between the twin stars of the Viśākhā constellation.